Abebe Bikila: bosy maratończyk z 1960 r., wypadek w 1969 r.

13

Abebe Bikila to postać, która na zawsze zapisała się w annałach historii sportu. Etiopski lekkoatleta, zasłużony członek Gwardii Cesarskiej, stał się narodowym bohaterem swojego kraju, a jego wyczyny na bieżni zrewolucjonizowały postrzeganie afrykańskich sportowców na arenie międzynarodowej. Bikila jest powszechnie uznawany za jednego z największych maratończyków wszech czasów, a jego droga do sławy, naznaczona historycznymi zwycięstwami i niezwykłą determinacją, stanowi inspirację dla milionów ludzi na całym świecie. Na [miesiąc rok] Abebe Bikila miałby 92 lata.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [miesiąc rok] miałby 92 lata.
• Żona/Mąż: Yewebdar Wolde-Giorgis
• Dzieci: Brak danych w artykule.
• Zawód: Lekkoatleta, członek Gwardii Cesarskiej.
• Główne osiągnięcie: Pierwszy Afrykańczyk ze złotym medalem olimpijskim w maratonie i pierwszy zawodnik, który obronił ten tytuł.

Kim był Abebe Bikila?

Abebe Bikila, etiopski lekkoatleta i żołnierz, to postać, która na stałe zapisała się w historii sportu. Urodził się 7 sierpnia 1932 roku w małej miejscowości Jato, a jego życie zakończyło się przedwcześnie 25 października 1973 roku w Addis Abebie, w wieku zaledwie 41 lat. Bikila zasłynął przede wszystkim jako pierwszy Afrykańczyk, który zdobył złoty medal olimpijski, a także jako pierwszy zawodnik w historii, który zdołał obronić tytuł mistrza olimpijskiego w maratonie. Jego niezwykłe osiągnięcia, zwłaszcza spektakularne zwycięstwo boso na Igrzyskach Olimpijskich w Rzymie w 1960 roku, przyniosły mu status narodowego bohatera Etiopii i symbolu triumfu afrykańskiego sportu.

Podstawowe informacje i dane biograficzne

Abebe Bikila, często wspominany jako „Shambel” (co stanowi stopień wojskowy), przyszedł na świat 7 sierpnia 1932 roku w Jato. Jego narodziny zbiegły się w czasie z rozgrywaniem maratonu podczas Igrzysk Olimpijskich w Los Angeles w 1932 roku. W szczytowym okresie swojej kariery sportowej mierzył 177 cm wzrostu i ważył zaledwie 57 kg, co stanowiło idealną, lekką sylwetkę dla biegacza długodystansowego. Tragicznie, jego życie przerwał krwotok mózgowy, który nastąpił 25 października 1973 roku w Addis Abebie, w wieku 41 lat.

Rodzina i życie prywatne Abebe Bikila

Droga życiowa Abebe Bikili była naznaczona trudnościami od najmłodszych lat. W okresie wojny włosko-etiopskiej, między 1935 a 1937 rokiem, jego rodzina była zmuszona do ucieczki i ukrywania się w odległym mieście Gorro. Pomimo tych wyzwań, Abebe odnalazł szczęście u boku ukochanej kobiety. 16 marca 1960 roku, mając 27 lat, poślubił Yewebdar Wolde-Giorgis, która wówczas miała 15 lat. Ich małżeństwo przetrwało do tragicznej śmierci sportowca w 1973 roku. Młodość Abebe w Jato upłynęła na aktywności fizycznej, w tym na grze w „gena” – tradycyjną etiopską grę zespołową przypominającą hokej, rozgrywaną na dużych dystansach. Ta forma aktywności z pewnością przyczyniła się do rozwoju jego naturalnej wytrzymałości.

Kariera sportowa i wojskowa

Ścieżka kariery Abebe Bikili ku sportowej chwale rozpoczęła się w 1952 roku, kiedy przeniósł się do stolicy Etiopii, Addis Abeby. Tam wstąpił do elitarnej 5. Pułku Piechoty Etiopskiej Gwardii Cesarskiej (Kebur Zabagna), jednostki odpowiedzialnej za ochronę cesarza. Służba ta stała się ważnym etapem w jego życiu, umożliwiając jednocześnie rozwój jego wyjątkowego talentu sportowego. W połowie lat 50. Bikila zaczął intensywnie trenować biegi długodystansowe, często pokonując 20 kilometrów dziennie, biegając ze wzgórz Sululta do Addis Abeby i z powrotem. Ten rygorystyczny reżim treningowy budował jego niezwykłą wytrzymałość. Kluczowym momentem było zauważenie jego potencjału przez Onni Nikanena, szwedzkiego trenera zatrudnionego przez rząd Etiopii. Niskanen podjął się przygotowania Bikili specjalnie pod kątem maratonów, co okazało się decyzją przełomową.

Historyczny bieg boso w Rzymie (1960)

Przełomowym momentem w karierze Abebe Bikili i całej historii sportu był jego występ na Igrzyskach Olimpijskich w Rzymie w 1960 roku. Tuż przed startem maratonu, Abebe kupił nowe buty, jednak okazały się one niedopasowane i powodowały bolesne pęcherze. W tej sytuacji podjął niezwykłą decyzję – postanowił pobiec boso. Ten historyczny bieg na The Appian Way zakończył się spektakularnym zwycięstwem, a Bikila ustanowił nowy rekord świata z czasem 2:15:16.2. Był to pierwszy złoty medal olimpijski dla Etiopii, a Bikila stał się pierwszym Etiopczykiem, który go zdobył, udowadniając światu siłę i determinację afrykańskiego biegacza.

Obrona tytułu w Tokio (1964)

Cztery lata później, na Igrzyskach Olimpijskich w Tokio w 1964 roku, Abebe Bikila dokonał czegoś jeszcze bardziej niezwykłego. Zaledwie 40 dni przed startem przeszedł operację wycięcia wyrostka robaczkowego, co stanowiło ogromne wyzwanie dla jego organizmu. Mimo tych przeciwności, Bikila nie tylko wystartował, ale również wygrał maraton, tym razem w butach marki Puma. Tym samym stał się pierwszym biegaczem w historii, który obronił tytuł mistrza olimpijskiego w maratonie. Jego czas 2:12:11.2 ustanowił kolejny rekord świata, potwierdzając jego dominację na trasie maratońskiej.

Abebe Bikila jest jedynym biegaczem w historii, który zdobył dwa złote medale olimpijskie w maratonie.

Statystyki kariery Abebe Bikili są imponujące. Wziął udział w szesnastu maratonach, z czego wygrał dwanaście. Jego sukcesy, zwłaszcza te olimpijskie, przyniosły mu nie tylko sportową chwałę, ale także znaczące awanse wojskowe. Po zwycięstwie w Rzymie cesarz awansował go do stopnia kaprala, a po sukcesie w Tokio do stopnia porucznika. Ostatecznie osiągnął stopień kapitana, co świadczy o jego wielkim znaczeniu dla państwa i armii.

Nagrody i osiągnięcia

Sukcesy sportowe Abebe Bikili zostały docenione przez najwyższe władze Etiopii. Po zwycięstwie na Igrzyskach Olimpijskich w Rzymie w 1960 roku, cesarz Haile Selassie awansował go do stopnia kaprala. Kolejne triumfy, w tym obrona tytułu mistrza olimpijskiego na igrzyskach w Tokio w 1964 roku, przyniosły mu awans do stopnia porucznika, a ostatecznie osiągnął on rangę kapitana. Za swoje zasługi dla kraju, Abebe Bikila został uhonorowany przez cesarza prestiżowymi odznaczeniami państwowymi: Gwiazdą Etiopii oraz Orderem Menelika II.

Rekordy świata w maratonie

Największym sportowym osiągnięciem Abebe Bikili jest dwukrotne ustanowienie rekordów świata w maratonie podczas igrzysk olimpijskich. Pierwszy rekord padł w Rzymie w 1960 roku, kiedy to wygrał bieg na dystansie 42,195 km w historycznym czasie, biegnąc boso. Drugi rekord świata ustanowił na Igrzyskach Olimpijskich w Tokio w 1964 roku, potwierdzając swoją dominację i status najlepszego maratończyka na świecie. Jego kariera obfitowała w sukcesy – wziął udział w szesnastu maratonach, z czego wygrał dwanaście, co stanowi niezwykle wysoki wskaźnik zwycięstw.

Zdrowie i tragiczny wypadek

Choć Abebe Bikila był symbolem wytrzymałości i siły, jego kariera sportowa została brutalnie przerwana przez kontuzje. Podczas igrzysk w Meksyku w 1968 roku, mimo startu ze złamaną kością strzałkową, musiał wycofać się z wyścigu po pokonaniu zaledwie 16 kilometrów. To zdarzenie było zapowiedzią przyszłych trudności. Najtragiczniejszym momentem w życiu Abebe Bikili był wypadek samochodowy, który miał miejsce 22 marca 1969 roku. W wyniku tego zdarzenia został sparaliżowany. Mimo podjętego leczenia w Anglii, które przyniosło mu częściową sprawność w górnej części ciała, nigdy więcej nie stanął na nogi. Do końca życia poruszał się na wózku inwalidzkim, co stanowiło ogromną tragedię dla tak aktywnego i utytułowanego sportowca. Nawet po tragicznym wypadku, Abebe Bikila nie zrezygnował z aktywności. Jako paraolimpijczyk, w 1970 roku startował w łucznictwie i tenisie stołowym na Stoke Mandeville Games w Londynie. Jego determinacja i chęć rywalizacji pozostały niezłomne. W 1971 roku odniósł kolejny sukces, wygrywając zawody w wyścigach psich zaprzęgów (sleigh-riding) dla osób niepełnosprawnych w Norwegii, co dowodzi jego niegasnącego ducha sportowego.

Kontrowersje i incydenty polityczne

Abebe Bikila, jako członek elitarnej Gwardii Cesarskiej, znalazł się w centrum wydarzeń politycznych w Etiopii. W grudniu 1960 roku, gdy Gwardia Cesarska podjęła nieudaną próbę zamachu stanu, Bikila, podobnie jak inni członkowie jednostki, został na krótko aresztowany i przesłuchany. To wydarzenie pokazuje, że życie sportowca, choć naznaczone sukcesami, było również powiązane z burzliwą historią swojego kraju.

Ciekawostki i dziedzictwo

Za swoje wybitne osiągnięcia i zasługi dla Etiopii, Abebe Bikila otrzymał od państwa wiele wyrazów uznania. Cesarz Haile Selassie obdarował go domem oraz samochodem Volkswagen Beetle. W 1965 roku, podczas Wystawy Światowej w Nowym Jorku, Abebe wraz z Mamo Wolde wzięli udział w ceremonialnym półmaratonie, niosąc pergamin z pozdrowieniami od cesarza, co podkreślało jego rolę jako ambasadora swojego kraju. Śmierć Abebe Bikili w 1973 roku wywołała ogólnonarodową żałobę. Cesarz Haile Selassie ogłosił narodowy dzień żałoby, a sportowiec otrzymał uroczysty pogrzeb państwowy, co świadczyło o jego ogromnym znaczeniu dla narodu. Na jego cześć nazwano stadion w Addis Abebie – Abebe Bikila Stadium. Ponadto, istnieje prestiżowa nagroda jego imienia, Abebe Bikila Award, przyznawana przez New York Road Runners wybitnym maratończykom, co utrwala jego legendę w świecie biegania.

Abebe Bikila stał się niekwestionowanym symbolem afrykańskiej dominacji w biegach długodystansowych i narodową ikoną Etiopii. Jego historia, od biegania boso po zwycięstwa na najwyższym światowym poziomie, a następnie walka z niepełnosprawnością, inspiruje kolejne pokolenia sportowców i ludzi na całym świecie. Jego postać, często wspominana w kontekście największych maratończyków, takich jak Waldemar Cierpinski czy Rhadi Ben Abdesselam, pozostaje żywym dowodem na to, że determinacja i talent mogą przezwyciężyć wszelkie przeszkody.

Kluczowe daty z życia Abebe Bikili

• 7 sierpnia 1932: Narodziny w Jato.
• 1935–1937: Ucieczka rodziny podczas wojny włosko-etiopskiej.
• 1952: Przeniesienie do Addis Abeby i służba w Gwardii Cesarskiej.
• Połowa lat 50.: Początki intensywnych treningów maratońskich.
• 16 marca 1960: Ślub z Yewebdar Wolde-Giorgis.
• 1960: Zwycięstwo na Igrzyskach Olimpijskich w Rzymie (rekord świata, bieg boso).
• Grudzień 1960: Przesłuchanie po nieudanym puczu Gwardii Cesarskiej.
• 1964: Zwycięstwo na Igrzyskach Olimpijskich w Tokio (rekord świata, obrona tytułu).
• 1965: Ceremonialny bieg w Nowym Jorku.
• 1968: Kontuzja (złamanie kości strzałkowej) podczas igrzysk w Meksyku.
• 22 marca 1969: Wypadek samochodowy i paraliż.
• 1970: Udział w Stoke Mandeville Games.
• 1971: Zwycięstwo w zawodach psich zaprzęgów w Norwegii.
• 25 października 1973: Śmierć w Addis Abebie.

Historia Abebe Bikili uczy nas, że niezłomna determinacja i pasja mogą przezwyciężyć największe przeszkody, inspirując do dążenia do celu niezależnie od okoliczności.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Abebe_Bikila