Francis Drake: Angielski żeglarz, odkrywca i korsarz.

10

Sir Francis Drake, urodzony około 1540 roku w hrabstwie Devon, był jednym z najwybitniejszych angielskich żeglarzy, odkrywców i korsarzy, którego życie i dokonania na morzach zdefiniowały epokę elżbietańską. Znany jako pierwszy Anglik, który opłynął świat dookoła w latach 1577–1580, stał się legendą zarówno w Anglii, jak i za granicą. Jego działalność, często balansująca na granicy prawa, przyniosła mu ogromne bogactwo i sławę, ale także zasłużony przydomek „El Draque” (Smok) od Hiszpanów, budząc strach i podziw.

Na styczeń 2026 roku, biorąc pod uwagę przybliżoną datę urodzenia około 1540 roku, Sir Francis Drake miałby około 486 lat. W swoim życiu był dwukrotnie żonaty: najpierw z Mary Newman od 1569 roku aż do jej śmierci w 1581 roku, a następnie z Elizabeth Sydenham od 1585 roku. Jako najstarszy z dwunastu synów protestanckiego rolnika Edmunda Drake’a, jego wczesne doświadczenia, w tym ucieczka z powodu prześladowań religijnych, ukształtowały jego silne przekonania i determinację, które towarzyszyły mu w każdej wyprawie.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2026 roku około 486 lat (przybliżona data urodzenia ok. 1540).
• Żona/Mąż: Mary Newman (zm. 1581), Elizabeth Sydenham (od 1585).
• Dzieci: Brak informacji o dzieciach.
• Zawód: Żeglarz, odkrywca, korsarz, wiceadmirał.
• Główne osiągnięcie: Pierwszy Anglik, który opłynął świat dookoła (1577–1580).

Podstawowe informacje o Sir Francisie Drake’u

Sir Francis Drake, urodzony około 1540 roku w Crowndale Farm w Tavistock, w hrabstwie Devon w Anglii, to postać, która na stałe zapisała się w historii żeglugi i odkryć geograficznych. Jego status społeczny i zawodowy jako angielskiego żeglarza, odkrywcy i korsarza (privateer) jest nierozerwalnie związany z jego największym osiągnięciem: dowodzeniem drugą w historii wyprawą, która opłynęła świat dookoła w latach 1577–1580. Był pierwszym Anglikiem, który dokonał tego wyczynu. Ze względu na swoją niszczycielską działalność przeciwko hiszpańskim posiadłościom, Hiszpanie nadali mu przydomek „El Draque” (Smok), co stanowiło bezpośrednie nawiązanie do jego nazwiska i budzącej postrach natury.

Pochodzenie i wczesne lata życia

Rodzina i dzieciństwo

Francis Drake był najstarszym z dwunastu synów Edmunda Drake’a (1518–1585), protestanckiego rolnika, oraz jego żony Mary Mylwaye. Jego ojciec, Edmund Drake, z czasem otrzymał posadę duszpasterza ludzi służących w Królewskiej Marynarce Wojennej, co mogło mieć wpływ na wczesne zainteresowanie syna sprawami morskimi. Liczne rodzeństwo i skromne początki w rodzinie rolniczej stanowiły kontrast dla późniejszej, spektakularnej kariery Francisa.

Prześladowania religijne i przeprowadzka

W 1549 roku, w okresie Rebelii Modlitewników (Prayer Book Rebellion), rodzina Drake’ów zmuszona była do ucieczki z Devon do Kentu. Powodem były prześladowania religijne, które dotknęły protestantów w regionie. To doświadczenie miało głęboki wpływ na młodego Francisa, kształtując jego silne protestanckie przekonania, które towarzyszyły mu przez całe życie i często stanowiły motywację dla jego działań, zwłaszcza w kontekście konfliktu z katolicką Hiszpanią.

Kariera morska i początki działalności

Nauki żeglarskiego rzemiosła

W młodości Francis Drake został oddany pod opiekę swojego krewnego, Williama Hawkinsa, który był wpływowym kapitanem z Plymouth. To właśnie u niego młody Francis pobierał pierwsze, fundamentalne nauki żeglarskiego rzemiosła. Okres terminowania u doświadczonego kapitana był kluczowy dla zdobycia wiedzy i umiejętności, które później pozwoliły mu na samodzielne prowadzenie wypraw i dowodzenie okrętami.

Pierwszy własny statek

Talent i zaangażowanie Drake’a zostały szybko dostrzeżone. Właściciel małego barku, u którego Francis służył jako czeladnik, był na tyle zadowolony z jego pracy, że w swoim testamencie zapisał mu ten statek. To wydarzenie uczyniło młodego Drake’a nie tylko żeglarzem, ale także młodym armatorem, posiadającym własną jednostkę i rozpoczynającym swoją karierę jako niezależny kapitan.

Udział w handlu niewolnikami

Wyprawy z Johnem Hawkinsem

W latach 1562–1569 Drake brał udział w nielegalnych wyprawach swojego kuzyna, Johna Hawkinsa. Wyprawy te polegały na porywaniu ludzi w Afryce Zachodniej i ich nielegalnej sprzedaży w hiszpańskich koloniach w Ameryce. Był to jeden z pierwszych i najbardziej kontrowersyjnych etapów kariery Drake’a, który budzi liczne dyskusje historyczne. Szacuje się, że podczas tych czterech wypraw, w których brał udział Drake, zniewolono około 1200 Afrykanów.

Bitwa pod San Juan de Ulúa (1568)

Podczas swojej ostatniej wspólnej wyprawy z Hawkinsem, która miała miejsce w 1568 roku, Francis Drake dowodził statkiem „Judith”. Flota została zaatakowana przez Hiszpanów w meksykańskim porcie San Juan de Ulúa. Bitwa zakończyła się klęską Anglików, co stanowiło bolesne doświadczenie i prawdopodobnie wpłynęło na dalsze relacje Drake’a z Hiszpanią. Podczas tych wypraw mogło zginąć nawet trzy razy więcej osób niż zostało zniewolonych.

Wielka wyprawa dookoła świata (1577–1580)

Wyprawa, która przyniosła Francisowi Drake’owi nieśmiertelną sławę, rozpoczęła się 15 grudnia 1577 roku. Drake wyruszył z Anglii na pokładzie swojego flagowego statku z jasno określonym zamiarem: wpłynięcia na Pacyfik i eksploracji nieznanych wód. Ta ambitna podróż, mająca na celu odkrycie nowych szlaków handlowych i zdobycie bogactw, na zawsze zmieniła jego pozycję w historii.

Kluczowe wydarzenia na trasie

Egzekucja Thomasa Doughty’ego

Podczas wyprawy, w 1578 roku, na pokładzie jednego ze statków doszło do dramatycznych wydarzeń. Francis Drake oskarżył swojego przyjaciela, Thomasa Doughty’ego, o bunt i czary. Po przeprowadzeniu procesu na pokładzie statku, Doughty został skazany i ścięty. Egzekucja ta była wyrazem bezwzględności Drake’a w utrzymywaniu dyscypliny i zapewnieniu sukcesu wyprawy, nawet kosztem bliskich relacji.

Zmiana nazwy okrętu flagowego

Kluczowym elementem wyprawy było również symboliczne znaczenie okrętu flagowego. Główny statek Drake’a, pierwotnie nazywany „Pelican”, został przemianowany na „Golden Hind” (Złota Łania) w trakcie rejsu. Zmiana nazwy mogła mieć znaczenie symboliczne, ale przede wszystkim oznaczała nowy etap w podróży i determinację załogi.

Odkrycie Nova Albion

W 1579 roku, podczas swojej podróży, Drake wylądował na wybrzeżu dzisiejszej Kalifornii. Nazwał te tereny „Nova Albion” (Nowy Albion), na cześć Anglii, i ogłosił je własnością królowej Elżbiety I. To odkrycie i akt zawłaszczenia stanowiły bezpośrednie wyzwanie dla hiszpańskiej dominacji w Ameryce Północnej i były ważnym momentem w historii eksploracji.

Triumfalny powrót i jego konsekwencje

Drake powrócił do Plymouth 26 września 1580 roku, kończąc swoją epokową podróż dookoła świata. Przywiózł ze sobą ogromne ilości przypraw oraz hiszpańskiego złota i srebra, zdobytych podczas licznych rajdów na hiszpańskie statki i posiadłości. Ten powrót uczynił go nie tylko bogatym człowiekiem, ale także bohaterem narodowym Anglii, celebrowanym za swoje osiągnięcia i odwagę.

Działalność wojenna i polityczna

W uznaniu jego wybitnych osiągnięć morskich, w 1581 roku królowa Elżbieta I nadała Francisowi Drake’owi tytuł Knight Bachelor. Ceremonia pasowania na rycerza odbyła się na pokładzie jego słynnego okrętu „Golden Hind”, co podkreślało znaczenie jego morskich zasług i było symbolem uznania królowej dla jego dokonań na oceanach.

Kariera parlamentarna

Poza swoją działalnością morską, Drake był aktywnym politykiem. Zasiadał w parlamencie jako reprezentant trzech różnych okręgów: Camelford w 1581 roku, Bossiney w 1584 roku oraz Plymouth w 1593 roku. Służył swojemu miastu i krajowi nie tylko jako żeglarz, ale także jako poseł, co świadczy o jego wszechstronności i zaangażowaniu w sprawy publiczne.

Ataki na hiszpańskie posiadłości

Atak na Kadyks (1587) – „Przypalanie brody królowi Hiszpanii”

W ramach działań wyprzedzających potencjalny atak Hiszpanii na Anglię, Drake dokonał śmiałego rajdu na port w Kadyksie w 1587 roku. Akcja ta, którą nazwał „Przypalaniem brody królowi Hiszpanii”, polegała na zniszczeniu wielu hiszpańskich okrętów wojennych. Atak ten skutecznie opóźnił wypłynięcie Wielkiej Armady o rok, dając Anglii cenny czas na przygotowania.

Walka z Wielką Armadą (1588)

Rola wiceadmirała floty angielskiej

Podczas próby inwazji Hiszpanii na Anglię w 1588 roku, Francis Drake pełnił kluczową funkcję wiceadmirała angielskiej floty. Był zastępcą lorda Howarda z Effingham i odegrał fundamentalną rolę w rozbiciu potężnych hiszpańskich sił morskich. Jego doświadczenie i strategiczne umiejętności przyczyniły się do decydującego zwycięstwa Anglików.

Porażka Angielskiej Armady (1589)

Rok po spektakularnym sukcesie przeciwko Hiszpanom, Drake dowodził tzw. Angielską Armadą, której celem było osłabienie Hiszpanii. Niestety, ta wyprawa zakończyła się katastrofą i znaczącą klęską finansową dla Anglii, co stanowiło jeden z nielicznych poważnych niepowodzeń w jego karierze wojskowej.

Majątek i finanse

Dzięki swoim udanym napadom na hiszpańskie transporty srebra, w tym słynnemu zdobyciu 20 ton kruszcu w Nombre de Dios w 1573 roku, Francis Drake stał się jednym z najbogatszych ludzi w Anglii. Jego działalność korsarska przyniosła mu ogromne bogactwo, które znacząco wpłynęło na jego pozycję społeczną i polityczną.

Szacunkowa wartość majątku

Według współczesnych analiz, w tym magazynu Forbes, Drake zajmuje 2. miejsce na liście najlepiej zarabiających piratów w historii. Jego majątek, przeliczony na wartość z 2024 roku, szacuje się na około 167,9 miliona dolarów, co świadczy o skali jego ekonomicznego sukcesu i wpływu.

Śmierć i dziedzictwo

Francis Drake zmarł 28 stycznia 1596 roku na pokładzie swojego statku u wybrzeży Portobelo, w dzisiejszej Panamie. Był to wynik jego ostatniej wyprawy, która zakończyła się niepowodzeniem. Przyczyną śmierci była dyzenteria (czerwonka), na którą zapadł po nieudanym ataku na Panamę. W chwili zgonu miał około 56 lat, co na standardy XVI wieku było wiekiem dojrzałym.

Pochówek w morzu

Zgodnie z tradycyjnym morskim obyczajem, ciało Sir Francisa Drake’a zostało złożone w ołowianej trumnie i zatopione w morzu w pobliżu Portobelo. Jego morski pochówek podkreślał jego nierozerwalny związek z oceanem, który był jego życiowym polem działania. Do dziś poszukiwacze skarbów próbują odnaleźć miejsce jego spoczynku, co świadczy o trwałym zainteresowaniu jego postacią i legendą.

Ciekawostki i mniej znane fakty

Sojusz z Cimarrónami

Podczas swoich wypraw w Panamie, Francis Drake nawiązał interesujący sojusz z Cimarrónami – grupą zbiegłych afrykańskich niewolników. Jednym z nich był Diego, który stał się wolnym człowiekiem i służył u boku Drake’a przez wiele lat, co pokazuje złożoność jego relacji i strategii w Nowym Świecie.

Dowodzone statki

W trakcie swojej kariery dowodził wieloma słynnymi jednostkami, takimi jak:

• „Golden Hind”
• „Bonaventure”
• „Revenge”

Globalne uznanie

Jego nazwisko zostało upamiętnione w nazwach geograficznych, z których najsłynniejszą jest Cieśnina Drake’a, łącząca Ocean Atlantycki z Pacyfikiem na południe od przylądka Horn.

Pochodzenie imienia

Francis Drake został nazwany na cześć swojego ojca chrzestnego, Francisa Russella, 2. hrabiego Bedford, co wskazuje na powiązania jego rodziny z wpływowymi osobami w Anglii.

Ustalanie wieku na podstawie portretów

Dokładna data urodzenia Drake’a jest przedmiotem spekulacji, jednak historycy wnioskują jego wiek z inskrypcji na obrazach. Jedna z miniatur autorstwa Nicholasa Hilliarda z 1581 roku podaje, że Drake miał wówczas 42 lata, co sugeruje datę urodzenia około 1539 roku.

Wpływ religii na przekonania

Jak wspomniano, ucieczka przed prześladowaniami religijnymi w dzieciństwie ukształtowała jego silne protestanckie przekonania. Religia często stanowiła ważny element motywacji w jego działaniach, zwłaszcza w kontekście konfliktu z Hiszpanią.

Status bohatera narodowego

Po powrocie z wyprawy dookoła świata stał się angielskim bohaterem narodowym, co świadczy o ogromnym znaczeniu jego osiągnięć dla ówczesnej Anglii.

Symbol potęgi morskiej Anglii

Statki dowodzone przez Drake’a, takie jak „Golden Hind”, stały się symbolami elżbietańskiej potęgi morskiej. Jego osiągnięcia na oceanach przyczyniły się do umocnienia pozycji Anglii jako mocarstwa morskiego.

Bezwzględność w utrzymywaniu dyscypliny

Egzekucja Thomasa Doughty’ego podczas wyprawy dookoła świata jest przykładem jego bezwzględności w utrzymywaniu dyscypliny i zapewnieniu sukcesu misji, nawet kosztem życia bliskich współpracowników.

Wyzwanie dla hiszpańskiej dominacji

Odkrycie Nova Albion w 1579 roku stanowiło bezpośrednie wyzwanie dla hiszpańskiej dominacji w Ameryce Północnej, otwierając drogę do dalszych roszczeń terytorialnych ze strony Anglii.

Intensywność i niebezpieczeństwo życia

Francis Drake prowadził jedno z najbardziej intensywnych i niebezpiecznych żyć w swojej epoce, będąc jednocześnie odkrywcą, korsarzem, politykiem i bohaterem narodowym. Jego historia pozostaje jedną z najbardziej kontrowersyjnych i fascynujących postaci w historii żeglugi.

Kluczowe wydarzenia w życiu Sir Francisa Drake’a

Życie Sir Francisa Drake’a obfitowało w przełomowe wydarzenia, które ukształtowały jego karierę i wpłynęły na bieg historii. Poniższa tabela przedstawia chronologiczny przegląd najważniejszych momentów:

Sir Francis Drake był postacią złożoną, której dziedzictwo obejmuje zarówno heroiczne odkrycia, jak i kontrowersyjne działania. Jego odwaga, determinacja i umiejętności nawigacyjne uczyniły go legendą epoki wielkich odkryć geograficznych i kluczową postacią w kształtowaniu potęgi morskiej Anglii. Drake pozostaje symbolem przygody, ambicji i nieustępliwości, którego wpływ na historię żeglugi i stosunki międzynarodowe jest niepodważalny.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Francis_Drake