Strona główna Ludzie Heidegger: Martin Heidegger, filozofia i sens bycia.

Heidegger: Martin Heidegger, filozofia i sens bycia.

by Oskar Kamiński

Martin Heidegger, urodzony 26 września 1889 roku w Meßkirch, zmarł 26 maja 1976 roku w Fryburgu Bryzgowijskim. Był jednym z najbardziej wpływowych i zarazem kontrowersyjnych filozofów XX wieku. Jego prace, obejmujące metafizykę, sztukę, religię, język, ontologię i filozofię technologii, zrewolucjonizowały myślenie o ludzkiej egzystencji, kładąc podwaliny pod takie nurty jak fenomenologia, hermeneutyka i egzystencjalizm. W latach 1924-1928 jego losy intelektualne i osobiste splatały się z Hannah Arendt, jedną z jego najwybitniejszych studentek. Mimo że zmarł w wieku 86 lat, jego myśl filozoficzna nadal inspiruje i budzi dyskusje na całym świecie.

Najważniejsze fakty:

  • Wiek: W maju 1976 roku miał 86 lat.
  • Żona/Mąż: Brak informacji w tekście.
  • Dzieci: Brak informacji w tekście.
  • Zawód: Filozof.
  • Główne osiągnięcie: Autor przełomowego dzieła „Bycie i czas” (Sein und Zeit).

Martin Heidegger – Podstawowe Informacje Biograficzne

Martin Heidegger urodził się 26 września 1889 roku w Meßkirch, w Wielkim Księstwie Badenii. Zmarł 26 maja 1976 roku w Fryburgu Bryzgowijskim, w wieku 86 lat. Uznawany jest za jednego z najważniejszych niemieckich filozofów XX wieku, którego wkład w rozwój fenomenologii, hermeneutyki i egzystencjalizmu jest fundamentalny. Jego zainteresowania badawcze obejmowały szerokie spektrum zagadnień: metafizykę, sztukę, religię, język, ontologię oraz filozofię technologii. Studiował na Uniwersytecie we Fryburgu, gdzie w 1914 roku uzyskał doktorat, a w 1916 roku obronił habilitację.

Życie Prywatne i Rodzina Martina Heideggera

Martin Heidegger był synem Johanny (z domu Kempf) i Friedricha Heideggera, który pracował jako zakrystian w kościele wiejskim. Wychował się w katolickiej rodzinie. W młodości rozważał drogę duchowną, w 1909 roku wstąpił do seminarium jezuickiego, jednak po kilku tygodniach musiał je opuścić z powodu problemów zdrowotnych. Szczególnie ważną postacią w jego życiu była Hannah Arendt, jedna z jego studentek, z którą w latach 1924–1928 łączyła go skomplikowana relacja osobista i intelektualna.

Kariera Akademicka i Filozoficzna

Początki Pracy Naukowej i Inspiracje

Po przerwaniu studiów teologicznych w 1911 roku, Martin Heidegger skupił się na filozofii, czerpiąc inspirację z „Badań logicznych” Edmunda Husserla. Te dzieła stanowiły punkt wyjścia do jego własnych, przełomowych rozważań nad naturą bytu i ludzkiej egzystencji.

Przełomowe Dzieło „Bycie i Czas”

W 1927 roku Martin Heidegger opublikował swoje arcydzieło – „Sein und Zeit” („Bycie i czas”). Publikacja ta, choć pierwotnie miała służyć uzyskaniu nominacji profesorskiej, natychmiast przyniosła mu międzynarodowe uznanie. W tej fundamentalnej pracy filozof analizował problem bycia, wprowadzając pojęcie „Dasein” (bycia-tu-oto) jako specyficznego sposobu ludzkiej egzystencji. Dzieło to wywarło ogromny wpływ na rozwój filozofii, w tym na egzystencjalizm, i do dziś stanowi kluczowy punkt odniesienia w dyskusjach ontologicznych.

Warto wiedzieć: Większość swojego przełomowego dzieła „Bycie i czas” Heidegger napisał w swojej wakacyjnej chacie w Todtnauberg, ciesząc się widokiem na góry.

Kariera na Uniwersytetach (Marburg, Fryburg)

Kariera akademicka Heideggera nabrała tempa w 1923 roku, gdy został profesorem nadzwyczajnym na Uniwersytecie w Marburgu. Tam aktywnie rozwijał swoją myśl filozoficzną, wymieniając idee z takimi postaciami jak Rudolf Bultmann czy Paul Tillich. W 1928 roku, po odejściu Edmunda Husserla na emeryturę, Heidegger przyjął prestiżową propozycję objęcia katedry filozofii na Uniwersytecie we Fryburgu, odrzucając konkurencyjną ofertę z Marburga. Był to znaczący krok w jego karierze, umożliwiający dalszą pracę nad fundamentalnymi problemami ontologicznymi.

Rektorat i Okres Nazistowski

21 kwietnia 1933 roku, w burzliwym okresie politycznych zmian w Niemczech, Martin Heidegger został wybrany rektorem Uniwersytetu we Fryburgu. Funkcję tę pełnił przez rok, do kwietnia 1934 roku. W tym czasie jego działalność akademicka była silnie powiązana z polityką nazistowską, co pozostaje jednym z najbardziej kontrowersyjnych aspektów jego biografii i budzi pytania o relację między jego filozofią a zaangażowaniem politycznym.

Późniejsza Działalność i Status Emerytowany

Po zakończeniu II wojny światowej i okresie zakazu nauczania nałożonego przez francuskie władze okupacyjne, Martin Heidegger powrócił na uczelnię w semestrze zimowym 1950–51. Otrzymał status profesora emerytowanego i regularnie wykładał do 1958 roku. Mimo trudności związanych z procesem denazyfikacji, jego późniejsze lata poświęcone były kontynuacji pracy naukowej i filozoficznej, choć jego zaangażowanie polityczne z przeszłości nadal budziło kontrowersje. Jego powrót na katedrę świadczył o niegasnącym znaczeniu jego myśli filozoficznej.

Zaangażowanie Polityczne i Okres Wojny

Przynależność do NSDAP i Deklaracja Lojalności

Jednym z najbardziej dyskutowanych aspektów życia Martina Heideggera jest jego przynależność do Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP), do której wstąpił 1 maja 1933 roku. W listopadzie tego samego roku podpisał „Ślubowanie wierności profesorów niemieckich uniwersytetów i szkół wyższych Adolfowi Hitlerowi i państwu narodowosocjalistycznemu”. Ta decyzja stanowiła punkt zwrotny i źródło licznych kontrowersji w ocenie jego postaci.

Służba Wojskowa w I Wojnie Światowej

W ostatnim roku I wojny światowej Martin Heidegger został powołany do służby wojskowej. Przez dziesięć miesięcy służył jako żołnierz w jednostce meteorologicznej na froncie zachodnim. To doświadczenie, choć nie związane z walką, wpisywało się w kontekst historyczny kształtujący jego światopogląd.

Służba w Volkssturmie w Końcowej Fazie II Wojny Światowej

Pod koniec II wojny światowej, jesienią 1944 roku, Martin Heidegger został powołany do Volkssturmu, gdzie zajmował się kopaniem rowów przeciwpancernych. Ta służba, realizowana w obliczu zbliżającej się klęski Niemiec, stanowiła ostatni etap jego zaangażowania w działania wojenne.

Kontrowersje i Dyskusje Wokół Postaci Heideggera

Postać Martina Heideggera jest nierozerwalnie związana z głębokimi kontrowersjami, wynikającymi przede wszystkim z jego zaangażowania politycznego w okres reżimu nazistowskiego. Po zakończeniu II wojny światowej, francuskie władze okupacyjne zakazały mu nauczania z powodu jego działań w latach 1933-1934 jako rektora Uniwersytetu we Fryburgu. W 1949 roku, po zakończeniu procedur denazyfikacyjnych, został sklasyfikowany jako „Mitläufer” (sympatyk/poplecznik), co pozwoliło mu na powrót do pracy akademickiej, jednak nie zakończyło dyskusji na temat jego roli w tamtych czasach.

Wywiad dla „Der Spiegel” i Próby Uzasadnienia

W 1966 roku Martin Heidegger udzielił wywiadu dla magazynu „Der Spiegel”, w którym próbował uzasadnić swoje poparcie dla nazizmu. Wywiad ten, zatytułowany „Tylko Bóg może nas uratować”, został opublikowany pośmiertnie w 1976 roku i nadal stanowi przedmiot analiz, podkreślając trudności w pełnym rozliczeniu się z przeszłością.

Relacja z Alfredem Rosenbergiem

W okresie nazizmu Martin Heidegger aspirował do roli głównego filozofa partii nazistowskiej, jednak jego ambicje zostały ograniczone przez opór ze strony Alfreda Rosenberga, który sam ubiegał się o tę pozycję. Ta rywalizacja pokazuje złożoność relacji między ideologią nazistowską a środowiskiem intelektualnym.

Kluczowe Dzieła i Wpływ Filozoficzny

Spuścizna filozoficzna Martina Heideggera jest niezwykle bogata i zróżnicowana. Jego prace, odwołujące się do ontologii, metafizyki, sztuki, religii, języka i filozofii technologii, stanowią fundament dla wielu współczesnych nurtów myślowych. Jego wkład w rozwój fenomenologii i hermeneutyki jest niepodważalny, a jego wpływ na egzystencjalizm, choć czasem kontrowersyjny, pozostaje znaczący. Filozofia Heideggera, często określana jako „filozofia XX wieku”, nieustannie inspiruje i prowokuje do głębszych refleksji nad naturą bytu i ludzkiej egzystencji.

Dzieła Pośmiertne i Ogromny Dorobek

Po śmierci Martina Heideggera opublikowano wiele jego prac, co świadczy o ogromie zgromadzonego przez niego materiału. Jego druga najważniejsza praca, „Przyczynki do filozofii”, napisana w latach 1936–1937, została wydana dopiero w 1989 roku. Do 2019 roku zebrane dzieła filozoficzne Heideggera liczyły już ponad 100 tomów, stanowiąc nieocenione źródło dla badaczy.

Wpływ na Uczniów i Uczestników Dyskursu Filozoficznego

Martin Heidegger był inspirującym nauczycielem, mentorem wielu wybitnych myślicieli, w tym Herberta Marcuse, Hansa-Georga Gadamera, Hannah Arendt czy Emmanuela Levinasa. Ich prace, choć często krytyczne wobec pewnych aspektów filozofii Heideggera, noszą wyraźne ślady jego wpływu, dowodząc uniwersalności i siły jego idei. Filozofia Heideggera stała się punktem wyjścia dla wielu kluczowych debat filozoficznych drugiej połowy XX wieku.

Kluczowe Pojęcia i Terminologia Filozoficzna

Wkład Martina Heideggera w rozwój filozofii widoczny jest przede wszystkim w wprowadzeniu przez niego unikalnych pojęć. Termin „Dasein”, oznaczający specyficzny rodzaj bytu ludzkiego, czyli „bycie-tu-oto”, stał się centralnym punktem jego ontologii. Koncepcja „bycia-w-świecie” podkreśla nierozerwalne powiązanie człowieka z otaczającą go rzeczywistością. Te i inne pojęcia, takie jak „czasowość” czy „nicość”, stanowią fundament filozofii heideggera i otwierają nowe perspektywy w badaniu sensu bycia.

Chronologia Kariery i Życia Martina Heideggera

Rok Wydarzenie
1889 Narodziny Martina Heideggera (26 września) w Meßkirch.
1903 Rozpoczęcie przygotowań do stanu duchownego.
1909 Wstąpienie do seminarium jezuickiego (zwolnienie po kilku tygodniach).
1911 Przerwanie studiów teologicznych.
1914 Uzyskanie stopnia doktora (PhD) na Uniwersytecie we Fryburgu.
1916 Ukończenie habilitacji (Dr. phil. hab.).
1923 Objęcie profesury nadzwyczajnej na Uniwersytecie w Marburgu.
1924–1928 Związek z Hannah Arendt.
1927 Publikacja kluczowego dzieła „Bycie i czas” (Sein und Zeit).
1928 Objęcie katedry filozofii na Uniwersytecie we Fryburgu.
1933 Wstąpienie do NSDAP (1 maja). Wybór na rektora Uniwersytetu we Fryburgu (21 kwietnia). Podpisanie „Ślubowania wierności profesorów”.
1934 Rezygnacja ze stanowiska rektora Uniwersytetu we Fryburgu (kwiecień).
1944 Służba w Volkssturmie.
1945 Zakończenie członkostwa w NSDAP wraz z końcem wojny.
1949 Klasyfikacja jako „Mitläufer” po procesie denazyfikacji.
1950–1951 Powrót na uczelnię w charakterze profesora emerytowanego.
1958 Zakończenie regularnego wykładania.
1966 Udzielenie wywiadu dla „Der Spiegel”, opublikowanego pośmiertnie.
1976 Śmierć Martina Heideggera (26 maja) w Fryburgu Bryzgowijskim, w wieku 86 lat.
1989 Pośmiertna publikacja „Przyczynków do filozofii” (napisanych w latach 1936–1937).
2019 Zbiór dzieł Martina Heideggera liczy już ponad 100 tomów.

Martin Heidegger był wybitnym filozofem XX wieku, którego dzieło „Bycie i czas” wywarło rewolucyjny wpływ na myśl o ludzkiej egzystencji i ontologii. Jego życie, naznaczone zarówno głęboką refleksją filozoficzną, jak i kontrowersyjnym zaangażowaniem politycznym, stanowi ważny przykład złożoności relacji między myślą a działaniem w burzliwych czasach historycznych.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Czym jest rozumienie dla Heideggera?

Rozumienie dla Heideggera nie jest jedynie intelektualnym aktem poznania, lecz fundamentalnym sposobem istnienia bycia-tam. Jest ono wpisane w samą strukturę Dasein, jako jego możliwość bycia w świecie i odnajdywania się w nim.

Jakie były idee Heideggera?

Kluczową ideą Heideggera jest pytanie o sens bycia i analiza egzystencjalna Dasein. Badał on fundamentalne cechy ludzkiego istnienia, takie jak troska, skończoność, śmierć i sposób, w jaki bycie-tam jest zanurzone w świecie.

Co to jest Dasein?

Dasein to termin określający ludzkie istnienie, które jest „byciem-tam” w świecie i świadome swojej własnej egzystencji. Nie jest to po prostu człowiek jako byt, ale sposób, w jaki ten byt jest w świecie i jak go rozumie.

Na czym polega dostrojenie Heideggera?

Dostrojenie (Stimmung) dla Heideggera to fundamentalny sposób bycia-tam, który ujawnia nam nasze bytowanie w świecie w jego całości. Nie jest to jedynie emocja, lecz otwarcie się na rzeczywistość, które pozwala nam na autentyczne przeżywanie swojej egzystencji.

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Martin_Heidegger

Related Posts