Martin Heidegger, urodzony 26 września 1889 roku w Meßkirch, zmarł 26 maja 1976 roku w Fryburgu Bryzgowijskim. Był jednym z najbardziej wpływowych i zarazem kontrowersyjnych filozofów XX wieku. Jego prace, obejmujące metafizykę, sztukę, religię, język, ontologię i filozofię technologii, zrewolucjonizowały myślenie o ludzkiej egzystencji, kładąc podwaliny pod takie nurty jak fenomenologia, hermeneutyka i egzystencjalizm. W latach 1924-1928 jego losy intelektualne i osobiste splatały się z Hannah Arendt, jedną z jego najwybitniejszych studentek. Mimo że zmarł w wieku 86 lat, jego myśl filozoficzna nadal inspiruje i budzi dyskusje na całym świecie.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: W maju 1976 roku miał 86 lat.
- Żona/Mąż: Brak informacji w tekście.
- Dzieci: Brak informacji w tekście.
- Zawód: Filozof.
- Główne osiągnięcie: Autor przełomowego dzieła „Bycie i czas” (Sein und Zeit).
Martin Heidegger – Podstawowe Informacje Biograficzne
Martin Heidegger urodził się 26 września 1889 roku w Meßkirch, w Wielkim Księstwie Badenii. Zmarł 26 maja 1976 roku w Fryburgu Bryzgowijskim, w wieku 86 lat. Uznawany jest za jednego z najważniejszych niemieckich filozofów XX wieku, którego wkład w rozwój fenomenologii, hermeneutyki i egzystencjalizmu jest fundamentalny. Jego zainteresowania badawcze obejmowały szerokie spektrum zagadnień: metafizykę, sztukę, religię, język, ontologię oraz filozofię technologii. Studiował na Uniwersytecie we Fryburgu, gdzie w 1914 roku uzyskał doktorat, a w 1916 roku obronił habilitację.
Życie Prywatne i Rodzina Martina Heideggera
Martin Heidegger był synem Johanny (z domu Kempf) i Friedricha Heideggera, który pracował jako zakrystian w kościele wiejskim. Wychował się w katolickiej rodzinie. W młodości rozważał drogę duchowną, w 1909 roku wstąpił do seminarium jezuickiego, jednak po kilku tygodniach musiał je opuścić z powodu problemów zdrowotnych. Szczególnie ważną postacią w jego życiu była Hannah Arendt, jedna z jego studentek, z którą w latach 1924–1928 łączyła go skomplikowana relacja osobista i intelektualna.
Kariera Akademicka i Filozoficzna
Początki Pracy Naukowej i Inspiracje
Po przerwaniu studiów teologicznych w 1911 roku, Martin Heidegger skupił się na filozofii, czerpiąc inspirację z „Badań logicznych” Edmunda Husserla. Te dzieła stanowiły punkt wyjścia do jego własnych, przełomowych rozważań nad naturą bytu i ludzkiej egzystencji.
Przełomowe Dzieło „Bycie i Czas”
W 1927 roku Martin Heidegger opublikował swoje arcydzieło – „Sein und Zeit” („Bycie i czas”). Publikacja ta, choć pierwotnie miała służyć uzyskaniu nominacji profesorskiej, natychmiast przyniosła mu międzynarodowe uznanie. W tej fundamentalnej pracy filozof analizował problem bycia, wprowadzając pojęcie „Dasein” (bycia-tu-oto) jako specyficznego sposobu ludzkiej egzystencji. Dzieło to wywarło ogromny wpływ na rozwój filozofii, w tym na egzystencjalizm, i do dziś stanowi kluczowy punkt odniesienia w dyskusjach ontologicznych.
Warto wiedzieć: Większość swojego przełomowego dzieła „Bycie i czas” Heidegger napisał w swojej wakacyjnej chacie w Todtnauberg, ciesząc się widokiem na góry.
Kariera na Uniwersytetach (Marburg, Fryburg)
Kariera akademicka Heideggera nabrała tempa w 1923 roku, gdy został profesorem nadzwyczajnym na Uniwersytecie w Marburgu. Tam aktywnie rozwijał swoją myśl filozoficzną, wymieniając idee z takimi postaciami jak Rudolf Bultmann czy Paul Tillich. W 1928 roku, po odejściu Edmunda Husserla na emeryturę, Heidegger przyjął prestiżową propozycję objęcia katedry filozofii na Uniwersytecie we Fryburgu, odrzucając konkurencyjną ofertę z Marburga. Był to znaczący krok w jego karierze, umożliwiający dalszą pracę nad fundamentalnymi problemami ontologicznymi.
Rektorat i Okres Nazistowski
21 kwietnia 1933 roku, w burzliwym okresie politycznych zmian w Niemczech, Martin Heidegger został wybrany rektorem Uniwersytetu we Fryburgu. Funkcję tę pełnił przez rok, do kwietnia 1934 roku. W tym czasie jego działalność akademicka była silnie powiązana z polityką nazistowską, co pozostaje jednym z najbardziej kontrowersyjnych aspektów jego biografii i budzi pytania o relację między jego filozofią a zaangażowaniem politycznym.
Późniejsza Działalność i Status Emerytowany
Po zakończeniu II wojny światowej i okresie zakazu nauczania nałożonego przez francuskie władze okupacyjne, Martin Heidegger powrócił na uczelnię w semestrze zimowym 1950–51. Otrzymał status profesora emerytowanego i regularnie wykładał do 1958 roku. Mimo trudności związanych z procesem denazyfikacji, jego późniejsze lata poświęcone były kontynuacji pracy naukowej i filozoficznej, choć jego zaangażowanie polityczne z przeszłości nadal budziło kontrowersje. Jego powrót na katedrę świadczył o niegasnącym znaczeniu jego myśli filozoficznej.
Zaangażowanie Polityczne i Okres Wojny
Przynależność do NSDAP i Deklaracja Lojalności
Jednym z najbardziej dyskutowanych aspektów życia Martina Heideggera jest jego przynależność do Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP), do której wstąpił 1 maja 1933 roku. W listopadzie tego samego roku podpisał „Ślubowanie wierności profesorów niemieckich uniwersytetów i szkół wyższych Adolfowi Hitlerowi i państwu narodowosocjalistycznemu”. Ta decyzja stanowiła punkt zwrotny i źródło licznych kontrowersji w ocenie jego postaci.
Służba Wojskowa w I Wojnie Światowej
W ostatnim roku I wojny światowej Martin Heidegger został powołany do służby wojskowej. Przez dziesięć miesięcy służył jako żołnierz w jednostce meteorologicznej na froncie zachodnim. To doświadczenie, choć nie związane z walką, wpisywało się w kontekst historyczny kształtujący jego światopogląd.
Służba w Volkssturmie w Końcowej Fazie II Wojny Światowej
Pod koniec II wojny światowej, jesienią 1944 roku, Martin Heidegger został powołany do Volkssturmu, gdzie zajmował się kopaniem rowów przeciwpancernych. Ta służba, realizowana w obliczu zbliżającej się klęski Niemiec, stanowiła ostatni etap jego zaangażowania w działania wojenne.
Kontrowersje i Dyskusje Wokół Postaci Heideggera
Postać Martina Heideggera jest nierozerwalnie związana z głębokimi kontrowersjami, wynikającymi przede wszystkim z jego zaangażowania politycznego w okres reżimu nazistowskiego. Po zakończeniu II wojny światowej, francuskie władze okupacyjne zakazały mu nauczania z powodu jego działań w latach 1933-1934 jako rektora Uniwersytetu we Fryburgu. W 1949 roku, po zakończeniu procedur denazyfikacyjnych, został sklasyfikowany jako „Mitläufer” (sympatyk/poplecznik), co pozwoliło mu na powrót do pracy akademickiej, jednak nie zakończyło dyskusji na temat jego roli w tamtych czasach.
Wywiad dla „Der Spiegel” i Próby Uzasadnienia
W 1966 roku Martin Heidegger udzielił wywiadu dla magazynu „Der Spiegel”, w którym próbował uzasadnić swoje poparcie dla nazizmu. Wywiad ten, zatytułowany „Tylko Bóg może nas uratować”, został opublikowany pośmiertnie w 1976 roku i nadal stanowi przedmiot analiz, podkreślając trudności w pełnym rozliczeniu się z przeszłością.
Relacja z Alfredem Rosenbergiem
W okresie nazizmu Martin Heidegger aspirował do roli głównego filozofa partii nazistowskiej, jednak jego ambicje zostały ograniczone przez opór ze strony Alfreda Rosenberga, który sam ubiegał się o tę pozycję. Ta rywalizacja pokazuje złożoność relacji między ideologią nazistowską a środowiskiem intelektualnym.
Kluczowe Dzieła i Wpływ Filozoficzny
Spuścizna filozoficzna Martina Heideggera jest niezwykle bogata i zróżnicowana. Jego prace, odwołujące się do ontologii, metafizyki, sztuki, religii, języka i filozofii technologii, stanowią fundament dla wielu współczesnych nurtów myślowych. Jego wkład w rozwój fenomenologii i hermeneutyki jest niepodważalny, a jego wpływ na egzystencjalizm, choć czasem kontrowersyjny, pozostaje znaczący. Filozofia Heideggera, często określana jako „filozofia XX wieku”, nieustannie inspiruje i prowokuje do głębszych refleksji nad naturą bytu i ludzkiej egzystencji.
Dzieła Pośmiertne i Ogromny Dorobek
Po śmierci Martina Heideggera opublikowano wiele jego prac, co świadczy o ogromie zgromadzonego przez niego materiału. Jego druga najważniejsza praca, „Przyczynki do filozofii”, napisana w latach 1936–1937, została wydana dopiero w 1989 roku. Do 2019 roku zebrane dzieła filozoficzne Heideggera liczyły już ponad 100 tomów, stanowiąc nieocenione źródło dla badaczy.
Wpływ na Uczniów i Uczestników Dyskursu Filozoficznego
Martin Heidegger był inspirującym nauczycielem, mentorem wielu wybitnych myślicieli, w tym Herberta Marcuse, Hansa-Georga Gadamera, Hannah Arendt czy Emmanuela Levinasa. Ich prace, choć często krytyczne wobec pewnych aspektów filozofii Heideggera, noszą wyraźne ślady jego wpływu, dowodząc uniwersalności i siły jego idei. Filozofia Heideggera stała się punktem wyjścia dla wielu kluczowych debat filozoficznych drugiej połowy XX wieku.
Kluczowe Pojęcia i Terminologia Filozoficzna
Wkład Martina Heideggera w rozwój filozofii widoczny jest przede wszystkim w wprowadzeniu przez niego unikalnych pojęć. Termin „Dasein”, oznaczający specyficzny rodzaj bytu ludzkiego, czyli „bycie-tu-oto”, stał się centralnym punktem jego ontologii. Koncepcja „bycia-w-świecie” podkreśla nierozerwalne powiązanie człowieka z otaczającą go rzeczywistością. Te i inne pojęcia, takie jak „czasowość” czy „nicość”, stanowią fundament filozofii heideggera i otwierają nowe perspektywy w badaniu sensu bycia.
Chronologia Kariery i Życia Martina Heideggera
| Rok | Wydarzenie |
|---|---|
| 1889 | Narodziny Martina Heideggera (26 września) w Meßkirch. |
| 1903 | Rozpoczęcie przygotowań do stanu duchownego. |
| 1909 | Wstąpienie do seminarium jezuickiego (zwolnienie po kilku tygodniach). |
| 1911 | Przerwanie studiów teologicznych. |
| 1914 | Uzyskanie stopnia doktora (PhD) na Uniwersytecie we Fryburgu. |
| 1916 | Ukończenie habilitacji (Dr. phil. hab.). |
| 1923 | Objęcie profesury nadzwyczajnej na Uniwersytecie w Marburgu. |
| 1924–1928 | Związek z Hannah Arendt. |
| 1927 | Publikacja kluczowego dzieła „Bycie i czas” (Sein und Zeit). |
| 1928 | Objęcie katedry filozofii na Uniwersytecie we Fryburgu. |
| 1933 | Wstąpienie do NSDAP (1 maja). Wybór na rektora Uniwersytetu we Fryburgu (21 kwietnia). Podpisanie „Ślubowania wierności profesorów”. |
| 1934 | Rezygnacja ze stanowiska rektora Uniwersytetu we Fryburgu (kwiecień). |
| 1944 | Służba w Volkssturmie. |
| 1945 | Zakończenie członkostwa w NSDAP wraz z końcem wojny. |
| 1949 | Klasyfikacja jako „Mitläufer” po procesie denazyfikacji. |
| 1950–1951 | Powrót na uczelnię w charakterze profesora emerytowanego. |
| 1958 | Zakończenie regularnego wykładania. |
| 1966 | Udzielenie wywiadu dla „Der Spiegel”, opublikowanego pośmiertnie. |
| 1976 | Śmierć Martina Heideggera (26 maja) w Fryburgu Bryzgowijskim, w wieku 86 lat. |
| 1989 | Pośmiertna publikacja „Przyczynków do filozofii” (napisanych w latach 1936–1937). |
| 2019 | Zbiór dzieł Martina Heideggera liczy już ponad 100 tomów. |
Martin Heidegger był wybitnym filozofem XX wieku, którego dzieło „Bycie i czas” wywarło rewolucyjny wpływ na myśl o ludzkiej egzystencji i ontologii. Jego życie, naznaczone zarówno głęboką refleksją filozoficzną, jak i kontrowersyjnym zaangażowaniem politycznym, stanowi ważny przykład złożoności relacji między myślą a działaniem w burzliwych czasach historycznych.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czym jest rozumienie dla Heideggera?
Rozumienie dla Heideggera nie jest jedynie intelektualnym aktem poznania, lecz fundamentalnym sposobem istnienia bycia-tam. Jest ono wpisane w samą strukturę Dasein, jako jego możliwość bycia w świecie i odnajdywania się w nim.
Jakie były idee Heideggera?
Kluczową ideą Heideggera jest pytanie o sens bycia i analiza egzystencjalna Dasein. Badał on fundamentalne cechy ludzkiego istnienia, takie jak troska, skończoność, śmierć i sposób, w jaki bycie-tam jest zanurzone w świecie.
Co to jest Dasein?
Dasein to termin określający ludzkie istnienie, które jest „byciem-tam” w świecie i świadome swojej własnej egzystencji. Nie jest to po prostu człowiek jako byt, ale sposób, w jaki ten byt jest w świecie i jak go rozumie.
Na czym polega dostrojenie Heideggera?
Dostrojenie (Stimmung) dla Heideggera to fundamentalny sposób bycia-tam, który ujawnia nam nasze bytowanie w świecie w jego całości. Nie jest to jedynie emocja, lecz otwarcie się na rzeczywistość, które pozwala nam na autentyczne przeżywanie swojej egzystencji.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Martin_Heidegger
