Jimmy Carter: Prezydent USA, pokojowy noblista.

10

Jimmy Carter, urodzony 1 października 1924 roku, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych i zarazem najdłużej żyjących prezydentów w historii Stanów Zjednoczonych. Jako 39. przywódca tego kraju, pełnił urząd w latach 1977–1981, stając się pomostem między prezydenturami Geralda Forda a Ronalda Reagana. Po opuszczeniu Białego Domu, Carter poświęcił swoje życie działalności humanitarnej i filantropijnej, czego kulminacją było przyznanie mu Pokojowej Nagrody Nobla w 2002 roku. Jego życie, obejmujące ponad sto lat, jest świadectwem niezwykłej aktywności, zaangażowania i trwałego wpływu na politykę światową oraz społeczeństwo obywatelskie.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 1 października 2024 roku miał 100 lat.
• Żona/Mąż: Rosalynn Smith (poślubiona w 1946 roku, zmarła w 2023 roku).
• Dzieci: Cztery – John William (Jack), James Earl III (Chip), Jeffrey Bruce, Amy Lynn.
• Zawód: 39. Prezydent Stanów Zjednoczonych, gubernator Georgii, senator stanowy, farmer.
• Główne osiągnięcie: Porozumienia Camp David, Pokojowa Nagroda Nobla.

Jimmy Carter: Życie Prywatne i Rodzina

Jimmy Carter, urodzony 1 października 1924 roku w Plains w stanie Georgia, pochodzi z rodziny rolniczej. To właśnie pochodzenie ukształtowało go jako „farmera uprawiającego orzeszki ziemne” (peanut farmer), co stało się charakterystycznym elementem jego wizerunku politycznego. Jego życie osobiste było nierozerwalnie związane z żoną, Rosalynn Smith, którą poślubił w 1946 roku. Tworzyli niezwykle silny i udany związek przez 77 lat, aż do jej śmierci w 2023 roku, co czyni ich małżeństwo jednym z najdłuższych w historii amerykańskich par prezydenckich. Rosalynn Carter była nie tylko partnerką życiową, ale także najbliższą doradczynią prezydenta przez całą jego karierę. Para doczekała się czwórki dzieci: Johna Williama (Jacka), Jamesa Earla III (Chip), Jeffreya Bruce’a i Amy Lynn.

Kariera Wojskowa Jimmy’ego Cartera

Przed wkroczeniem na scenę polityczną, Jimmy Carter zdobył gruntowne wykształcenie wojskowe. Jest absolwentem Akademii Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych (U.S. Naval Academy), którą ukończył w 1946 roku, uzyskując tytuł Bachelor of Science. Służył w United States Navy w latach 1946–1953 w służbie czynnej, a następnie kontynuował służbę w rezerwie do 1961 roku, osiągając stopień porucznika (Lieutenant). W ramach swojej kariery wojskowej, Jimmy Carter specjalizował się w służbie podwodnej (submarine service) i brał udział w działaniach związanych z II wojną światową.

Polityka i Prezydentura Jimmy’ego Cartera

Droga Jimmy’ego Cartera do najwyższego urzędu w państwie była niezwykła. W 1976 roku, jako tzw. „czarny koń” (dark horse) w Partii Demokratycznej, czyli polityk mało znany poza swoim rodzinnym stanem, dzięki bezpośredniej i charyzmatycznej kampanii zdołał pokonać urzędującego prezydenta Geralda Forda. Po objęciu urzędu w 1977 roku, jedną z pierwszych i symbolicznych decyzji prezydenta Cartera było ułaskawienie wszystkich osób uchylających się od poboru do wojska podczas wojny w Wietnamie. Miało to na celu uleczenie narodowych ran po tym konflikcie, co podkreślało jego dążenie do pojednania. Prezydentura Cartera zapisała się spektakularnymi sukcesami w polityce zagranicznej. Był kluczowym negocjatorem porozumień Camp David między Izraelem a Egiptem w 1978 roku, doprowadził do zawarcia traktatów dotyczących Kanału Panamskiego, a także nawiązał pełne stosunki dyplomatyczne z Chińską Republiką Ludową. W sferze polityki wewnętrznej, powołał do życia dwa nowe departamenty rządowe: Departament Energii oraz Departament Edukacji, co świadczyło o jego priorytetach w zarządzaniu państwem. Prezydentura 39. prezydenta Stanów Zjednoczonych zakończyła się porażką w wyborach w 1980 roku. Na wynik ten znaczący wpływ miały kryzysy zagraniczne, takie jak radziecka inwazja na Afganistan oraz trwający 444 dni kryzys z zakładnikami w Iranie, które obciążyły jego administrację. Były prezydent USA Jimmy Carter często był opisywany jako człowiek kontrastów – z jednej strony prezydent zmagający się z trudnościami, z drugiej strony filantrop o niezachwianych zasadach.

Kluczowe osiągnięcia polityczne

• Negocjacje porozumień Camp David między Izraelem a Egiptem (1978).
• Zawarcie traktatów dotyczących Kanału Panamskiego.
• Nawiązanie pełnych stosunków dyplomatycznych z Chinami.
• Powstanie Departamentu Energii.
• Powstanie Departamentu Edukacji.
• Ułaskawienie osób uchylających się od poboru do wojska podczas wojny w Wietnamie.

Warto wiedzieć: Prezydentura Jimmy’ego Cartera była okresem znaczących wyzwań, zarówno na arenie międzynarodowej, jak i krajowej, co ostatecznie wpłynęło na jego reelekcję w 1980 roku.

Filantropia, Dobroczynność i Osobowość Jimmy’ego Cartera

Po opuszczeniu Białego Domu w 1981 roku, Jimmy Carter rozpoczął drugie, niezwykle owocne życie poświęcone pracy humanitarnej. Jego zaangażowanie w sprawy globalne zaowocowało przyznaniem mu Pokojowej Nagrody Nobla w 2002 roku, jako wyraz uznania dla jego dekad wysiłków na rzecz pokojowego rozwiązywania konfliktów i promowania praw człowieka. Kluczowym elementem jego działalności po prezydenturze jest Carter Center, założona przez niego organizacja non-profit. Carter Center skupia się na promowaniu praw człowieka, monitorowaniu uczciwości wyborów na całym świecie oraz walce z rzadkimi chorobami tropikalnymi, w tym z drakunkulozą. Jimmy Carter odegrał kluczową rolę w niemal całkowitym wyeliminowaniu drakunkulozy, choroby wywoływanej przez robaka gwinejskiego. Osobiście angażował się w programy edukacyjne i zdrowotne w Afryce i Azji, co stanowi dowód jego determinacji. Przez dziesięciolecia, Jimmy Carter był także najbardziej znanym wolontariuszem organizacji Habitat for Humanity. Jego własnoręczne budowanie domów dla ubogich rodzin stało się symbolem jego głębokiej skromności i etyki pracy, pokazując, że jego zaangażowanie jest autentyczne i bezinteresowne. Jego post-prezydentura, trwająca ponad 43 lata, jest powszechnie uznawana przez historyków za najbardziej aktywną i owocną w historii Stanów Zjednoczonych, co podkreśla jego niezwykłą energię i zaangażowanie społeczne. Jimmy and Rosalynn Carter stali się wzorem dla wielu par prezydenckich, pokazując, jak można aktywnie działać na rzecz dobra publicznego po zakończeniu kadencji.

Nagrody i Wyróżnienia

• Pokojowa Nagroda Nobla (2002)

Inne Role i Projekty Jimmy’ego Cartera

Jimmy Carter był człowiekiem wielu talentów i zainteresowań. Jest również niezwykle płodnym autorem, który napisał liczne książki. Jego dorobek literacki obejmuje wspomnienia polityczne, poezję, a także kontrowersyjne komentarze na temat konfliktu izraelsko-palestyńskiego, co pokazuje jego zaangażowanie w analizę złożonych problemów społecznych i politycznych. Po zakończeniu prezydentury, Carter powrócił do swojego rodzinnego miasta Plains, aby zarządzać rodzinną farmą orzeszków ziemnych. Ten powrót do korzeni pokazał jego dystans do wielkiej polityki i pragnienie powrotu do życia, które ukształtowało go przed wejściem na scenę narodową. Ten gest był również symbolem jego autentyczności i przywiązania do prostych wartości.

Wybrane publikacje Jimmy’ego Cartera

• Wspomnienia polityczne
• Poezja
• Komentarze na temat konfliktu izraelsko-palestyńskiego

Zdrowie i Długowieczność Jimmy’ego Cartera

Jimmy Carter przeszedł do historii jako prezydent o wyjątkowej długowieczności. Był pierwszym prezydentem USA, który dożył setnych urodzin, świętując je 1 października 2024 roku. Fakt ten czyni go absolutnym rekordzistą pod względem długości życia wśród wszystkich prezydentów Stanów Zjednoczonych. W lutym 2023 roku, Jimmy Carter podjął trudną, ale świadomą decyzję o przerwaniu leczenia medycznego i przejściu pod opiekę hospicyjną w swoim domu w Plains. Ostatnie 22 miesiące życia spędził w otoczeniu rodziny, co podkreśla znaczenie więzi rodzinnych w jego życiu. Jimmy Carter zmarł 29 grudnia 2024 roku, zaledwie kilka miesięcy po swoich setnych urodzinach, kończąc tym samym niezwykle bogaty i długi rozdział w historii Stanów Zjednoczonych. Jego odejście było ważnym wydarzeniem, które skłoniło do refleksji nad jego wpływem na świat, zarówno jako prezydenta, jak i jako globalnego filantropa. Byłego prezydenta USA Jimmy’ego Cartera wspominały liczne światowe media, w tym New York Times.

Ciekawostki z Życia Jimmy’ego Cartera

Życie Jimmy’ego Cartera obfitowało w nietypowe zdarzenia i anegdoty. W 1973 roku, jeszcze przed objęciem prezydentury, Carter zgłosił oficjalny raport dotyczący zaobserwowania niezidentyfikowanego obiektu latającego (UFO). To nietypowe wydarzenie z jego życia przed prezydenturą często przyciąga uwagę i dodaje mu nieco tajemniczości. Podczas kampanii prezydenckiej w 1976 roku, Carter zyskał przydomek „Jimmy”. Zamiast używać swojego oficjalnego imienia „James”, świadomie wybrał bardziej swojsko brzmiący pseudonim, aby skrócić dystans do wyborców i podkreślić swój wizerunek człowieka z ludu, bliskiego zwykłym obywatelom. Jego głos został uwieczniony na licznych nagraniach historycznych. Jedno z najbardziej znaczących to przemówienie z 4 stycznia 1980 roku, w którym potępił radziecką inwazję na Afganistan. To wydarzenie doprowadziło do ogłoszenia tzw. Doktryny Cartera, która wyznaczyła nowe ramy bezpieczeństwa narodowego Stanów Zjednoczonych w kontekście zimnej wojny. Jimmy Carter, jako prezydent USA, zawsze starał się budować mosty, a jego działania, zarówno w polityce, jak i poza nią, miały na celu promowanie pokoju i praw człowieka. Warto pamiętać o takich postaciach jak Zbigniew Brzeziński, który pełnił ważną rolę w jego administracji jako doradca ds. bezpieczeństwa narodowego.

Kontekst historyczny

W 1973 roku, gdy Jimmy Carter zgłosił raport o obserwacji UFO, świat był wciąż głęboko zaangażowany w zimną wojnę, a napięcia między Stanami Zjednoczonymi a Związkiem Radzieckim były na porządku dziennym.

Warto wiedzieć: Dokumentowanie obserwacji UFO przez byłego prezydenta USA jest jednym z najbardziej intrygujących aspektów jego życia przed objęciem najwyższego urzędu.

Chronologia kariery Jimmy’ego Cartera

Jimmy Carter zmarł 29 grudnia 2024 roku w wieku 100 lat, pozostawiając po sobie dziedzictwo prezydenta USA i globalnego działacza humanitarnego. Jego niezachwiane zaangażowanie w budowanie pokoju i promowanie praw człowieka po zakończeniu kadencji stanowi przykład trwałego wpływu na świat. Jego życie, obejmujące ponad wiek, jest dowodem na to, że działalność publiczna i filantropijna mogą trwać przez całe życie, inspirując kolejne pokolenia.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Carter