Marlena Dietrich: Aktorka, ikona i legenda kina.

10

Marlena Dietrich, urodzona jako Marie Magdalene Dietrich 27 grudnia 1901 roku w Berlinie, była jedną z najbardziej rozpoznawalnych i wpływowych gwiazd kina XX wieku. Jej kariera, która rozpoczęła się od roli Loli Loli w filmie „Błękitny anioł” w 1930 roku, uczyniła z niej ikonę kina klasycznego Hollywood, a jej życie prywatne obfitowało w ciekawe relacje i silne przekonania. W 1999 roku American Film Institute sklasyfikował ją na dziewiątym miejscu listy największych legend kobiecego ekranu klasycznego kina Hollywood. Zmarła 6 maja 1992 roku w Paryżu w wieku 90 lat, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo artystyczne.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na maj 1992 roku miała 90 lat.
• Żona/Mąż: Była żoną Rudolfa Siebera.
• Dzieci: Miała córkę Marię Elisabeth Sieber (później znaną jako Maria Riva).
• Zawód: Aktorka, piosenkarka.
• Główne osiągnięcie: Uznana za jedną z największych legend kobiecego ekranu klasycznego kina Hollywood.

Marlena Dietrich: Od Marie Magdalene do Ikony Kina

Pochodzenie i wczesne lata

Prawdziwe imię Marleny Dietrich brzmiało Marie Magdalene Dietrich, lecz już jako jedenastolatka, około 1912 roku, połączyła swoje imiona, tworząc słynny pseudonim „Marlene”. Urodziła się 27 grudnia 1901 roku w dzielnicy Schöneberg w Berlinie. Jej matka, Wilhelmina Elisabeth Josefine, pochodziła z zamożnej rodziny jubilerów, a ojciec, Louis Erich Otto Dietrich, był porucznikiem policji. Marlena miała starszą siostrę, Elisabeth, urodzoną w 1900 roku. Jednakże, po wojnie całkowicie wyparła się jej istnienia, twierdząc, że jest jedynaczką, co wynikało z faktu, że siostra wraz z mężem prowadzili kino, z którego korzystali oficerowie nadzorujący obóz koncentracyjny Bergen-Belsen.

Kształtowanie się talentu i pierwsze kroki w karierze

Początkowo Marlena Dietrich marzyła o karierze koncertowej skrzypaczki. Niestety, kontuzja nadgarstka pokrzyżowała te plany, kierując jej uwagę ku teatrowi i poezji. Jej pierwsze lata zawodowe to czas poszukiwań i zdobywania doświadczenia na scenach i planach filmowych w Niemczech, gdzie szlifowała swój talent. W latach 20. XX wieku zaczęła pojawiać się na ekranach, a jej unikalny talent zaczął być dostrzegany przez twórców filmowych.

Przełomowa Kariera w Hollywood i Wizerunek Femme Fatale

„Błękitny anioł” i narodziny gwiazdy

Międzynarodową sławę Marlenie Dietrich przyniósł rok 1930. Rola kabaretowej piosenkarki Loli Loli w filmie „Błękitny anioł” w reżyserii Josefa von Sternberga stała się jej przepustką do światowej kariery. To właśnie w tym przełomowym obrazie wylansowała swój ikoniczny utwór „Falling in Love Again”, który na zawsze związał się z jej postacią. Film ten, nakręcony na przełomie 1929 i 1930 roku, zapoczątkował jej drogę do statusu międzynarodowej gwiazdy.

Współpraca z Josefem von Sternbergiem

Okres od 1930 do 1935 roku to czas intensywnej i owocnej współpracy Marleny Dietrich z reżyserem Josefem von Sternbergiem. Razem stworzyli w Hollywood sześć filmów dla wytwórni Paramount, w tym takie klasyki jak „Maroko”, „Szanghaj Ekspres” i „Diabeł jest kobietą”. Sternberg odegrał kluczową rolę w kreowaniu jej wizerunku tajemniczej femme fatale. Dbał o specyficzne oświetlenie, znane jako „butterfly lighting”, oraz wywierał presję, by aktorka utraciła na wadze, co miało podkreślić jej eteryczną urodę.

Wizerunek „trucizny dla box office’u” i jego przełamanie

Mimo ogromnych zarobków i popularności, w maju 1938 roku Marlena Dietrich, podobnie jak inne gwiazdy takie jak Greta Garbo czy Katharine Hepburn, została okrzyknięta przez amerykańskich kiniarzy „trucizną dla box office’u”. Był to trudny moment w jej karierze, jednak dzięki namowie von Sternberga, w 1939 roku przyjęła nietypową dla siebie rolę salonowej dziewczyny Frenchie w westernie komediowym „Destry znowu w siodle”. Ta rola, zagrana u boku Jamesa Stewarta, okazała się strzałem w dziesiątkę i uratowała jej podupadającą karierę, udowadniając jej wszechstronność aktorską.

Późne role filmowe i status legendy

Po II wojnie światowej Marlena Dietrich kontynuowała karierę filmową, występując w kilku znaczących produkcjach. Wśród nich znalazły się takie filmy jak „Sprawa zagraniczna” (1948) w reżyserii Billy’ego Wildera, „Trema” (1950) Alfreda Hitchcocka czy monumentalne „Wyrok w Norymberdze” (1961). W 1999 roku American Film Institute uhonorował ją, klasyfikując na dziewiątym miejscu listy największych legend kobiecego ekranu klasycznego kina Hollywood, co potwierdza jej nieprzemijający status.

Życie Prywatne i Rodzina

Małżeństwo z Rudolfem Sieberem

17 maja 1923 roku Marlena Dietrich poślubiła Rudolfa Siebera, którego poznała na planie filmu „Tragedia miłości”. Choć pozostali małżeństwem aż do jego śmierci na raka w 1976 roku, ich relacja miała specyficzny i nietypowy charakter, odbiegając od tradycyjnych wzorców. Mimo formalnego związku, ich życie osobiste było złożone i dalekie od konwencjonalności.

Potomstwo i relacje rodzinne

Owocem małżeństwa z Rudolfem Sieberem była córka, Maria Elisabeth Sieber, znana później jako Maria Riva, urodzona 13 grudnia 1924 roku. Maria Riva, podobnie jak jej matka, związała się ze światem sztuki, stając się aktorką i pisarką. W 1992 roku opublikowała kontrowersyjną biografię matki, opisując ją jako osobę narcystyczną i kontrolującą. Warto wspomnieć o starszej siostrze Marleny, Elisabeth, która po wojnie została przez nią całkowicie wyparta z życia, co świadczy o skomplikowanych relacjach rodzinnych.

Działalność Filantropijna i Postawa Polityczna

Pomoc uchodźcom w obliczu nazizmu

W obliczu narastającego nazizmu w Niemczech, Marlena Dietrich podjęła stanowczą postawę. Wyrzekła się swojego niemieckiego obywatelstwa w 1939 roku, oficjalnie stając się obywatelką Stanów Zjednoczonych. Był to wyraz jej silnych przekonań politycznych i sprzeciwu wobec reżimu Hitlera. Jeszcze pod koniec lat 30. wraz z Billym Wilderem założyła fundusz pomagający Żydom i dysydentom w ucieczce z Niemiec, a w 1937 roku przekazała całą swoją gażę z filmu „Rycerz bez zbroi”, która wynosiła 450 000 dolarów, na pomoc uchodźcom. Odrzuciła również lukratywne kontrakty oferowane przez urzędników partii nazistowskiej, którzy chcieli, by stała się główną gwiazdą III Rzeszy.

Występy dla żołnierzy i wsparcie w czasie wojny

Podczas II wojny światowej Marlena Dietrich aktywnie wspierała alianckich żołnierzy. Odbyła dwie długie trasy dla USO (1944–1945), występując dla nich w Algierii, Włoszech, Francji i Niemczech, często zaledwie kilka kilometrów od linii frontu. Twierdziła, że występuje dla żołnierzy „z przyzwoitości” (aus Anstand). Przypisuje się jej również sprzedaż większej liczby obligacji wojennych niż jakiejkolwiek innej gwieździe tamtego okresu. Za swoją działalność podczas wojny, w 1947 roku otrzymała amerykański Medal Wolności, który uznała za swoje największe osiągnięcie, a także francuską Legię Honorową. W 1965 roku, jako pierwsza kobieta i Niemka, otrzymała izraelski Medal Waleczności w uznaniu za jej niezłomne zasady i przyjaźń wobec narodu żydowskiego.

Kariera Muzyczna i Występy Estradowe

Od lat 50. do połowy lat 70.: królowa estrady

Od lat 50. do połowy lat 70. XX wieku Marlena Dietrich skupiła się niemal wyłącznie na występach na żywo. Jej kariera kabaretowa i estradowa przyniosła jej ogromną popularność i uznanie. W 1953 roku w hotelu Sahara w Las Vegas zarabiała astronomiczne 30 000 dolarów tygodniowo za krótki show, co świadczy o jej komercyjnym sukcesie i sile jej marki estradowej.

Ikoniczna „Naga sukienka” i współpraca z Burtem Bacharachem

Podczas swoich występów Marlena Dietrich słynęła z odważnych kreacji, w tym z legendarnej, prześwitującej „nagiej sukienki” projektu Jeana Louisa. Od połowy lat 50. jej aranżerem muzycznym był Burt Bacharach. Pomógł on Marlenie ukryć ograniczony zasięg głosu (była kontraltem) i stworzył ambitne, jednoosobowe show, które zachwycało publiczność. Marlena była od niego tak zależna emocjonalnie i zawodowo, że po jego odejściu czuła się „jak robot”. Oprócz śpiewania w kilku językach (niemieckim, angielskim, francuskim), potrafiła również grać na pile muzycznej, co dodawało jej wystąpieniom unikalnego charakteru.

Kontrowersje i Wyjątkowy Styl

Odważne kreacje i łamanie konwenansów

Marlena Dietrich nie bała się łamać konwenansów i szokować publiczności. W filmie „Maroko” wystąpiła we fraku i pocałowała inną kobietę, co w 1930 roku było skandalem obyczajowym. Jej styl androgyniczny, często wykorzystujący męski ubiór, taki jak cylinder i frak, służył jej do śpiewania piosenek tradycyjnie przypisanych mężczyznom, co dodawało jej scenicznej charyzmy i wyprzedzało epokę.

Wrogość w Niemczech i protesty

Podczas trasy koncertowej w 1960 roku, Marlena Dietrich spotkała się z protestami rodaków w Niemczech Zachodnich, którzy nazywali ją zdrajczynią. Pod teatrem Titania Palast w Berlinie skandowano „Marlene do domu!”, a aktorka otrzymywała groźby bombowe. Te wydarzenia podkreślały złożoność jej relacji z krajem pochodzenia po latach emigracji i działalności antynazistowskiej.

Zdrowie, Upadki i Ostatnie Lata Życia

Problemy zdrowotne i trudności z karierą

W późniejszych latach życia Marlena Dietrich zmagała się z poważnymi problemami zdrowotnymi. W 1965 roku zdiagnozowano u niej raka szyjki macicy, a także walczyła z uzależnieniem od środków przeciwbólowych i alkoholu. W 1973 roku doznała poważnego urazu uda po upadku ze sceny w Maryland, co wymagało przeszczepu skóry. Ostateczny koniec jej kariery nastąpił 29 września 1975 roku, gdy po kolejnym upadku na scenie w Sydney złamała kość udową, co uniemożliwiło jej dalsze występy.

Izolacja w Paryżu i dziedzictwo

Ostatnie lata życia Marlena Dietrich spędziła w swoim mieszkaniu przy Avenue Montaigne w Paryżu. Niemal nie opuszczała łóżka i odmawiała fotografowania się, chcąc zachować w pamięci ludzi swój piękny wizerunek. Zmarła 6 maja 1992 roku w Paryżu w wieku 90 lat. Została pochowana na cmentarzu Städtischer Friedhof III w Berlinie. Do dziś pozostaje symbolem moralnego oporu przeciwko totalitaryzmowi i jedną z pierwszych ikon walki o wolność artystyczną i obyczajową.

Ciekawostki z Życia Marleny Dietrich

Nietypowe umiejętności i inspiracje

Orson Welles nauczył Marlenę Dietrich czytania w myślach na potrzeby swojego show „Mercury Wonder Show”. Wykorzystywała tę umiejętność podczas występów dla żołnierzy, co budziło protesty organizacji kościelnych. Aby zachować młody wygląd, stosowała rygorystyczny makijaż, peruki oraz tymczasowe, niechirurgiczne liftingi twarzy wykonywane za pomocą taśm. Zdjęcie promocyjne Marleny z filmu „Szanghaj Ekspres” stało się inspiracją dla okładki albumu „Queen II” zespołu Queen oraz teledysku „Bohemian Rhapsody”. Jej ostatnim pojawieniem się przed kamerą był krótki epizod w filmie „Zwyczajny żigolo” (1978) u boku Davida Bowiego.

Charakterystyczne cechy i pasje

Jej niski, zachrypnięty głos stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych znaków towarowych w historii kina. Swobodnie posługiwała się niemieckim, angielskim i francuskim, co pozwalało jej na międzynarodową karierę estradową. Mimo wizerunku diwy, Marlena była znana z tego, że uwielbiała gotować dla swoich przyjaciół i kochanków, często serwując tradycyjne niemieckie potrawy.

Podstawowe Informacje o Marlenie Dietrich

• Prawdziwe imię i nazwisko: Marie Magdalene Dietrich
• Pseudonim: Marlene
• Data urodzenia: 27 grudnia 1901 r.
• Miejsce urodzenia: Schöneberg (dzisiejszy Berlin)
• Data śmierci: 6 maja 1992 r.
• Miejsce śmierci: Paryż
• Wiek w chwili śmierci: 90 lat
• Obywatelstwo: Niemieckie (do 1939), amerykańskie (od 1939)
• Status: Ikona kina klasycznego Hollywood (9. miejsce na liście AFI)

Życie Rodzinne Marleny Dietrich

• Rodzice: Wilhelmina Elisabeth Josefine (matka), Louis Erich Otto Dietrich (ojciec)
• Siostra: Elisabeth (1900–1973)
• Mąż: Rudolf Sieber (ślub 17 maja 1923 r., zmarł w 1976 r.)
• Córka: Maria Elisabeth Sieber (Maria Riva), ur. 13 grudnia 1924 r.

Kluczowe Filmy i Współprace

Filmy z Josefem von Sternbergiem (1930–1935)

• „Maroko”
• „Szanghaj Ekspres”
• „Diabeł jest kobietą”

Późniejsze znaczące role filmowe

• „Sprawa zagraniczna” (1948)
• „Trema” (1950)
• „Wyrok w Norymberdze” (1961)

Nagrody i Wyróżnienia

Kluczowe osiągnięcia

• Nominacja do Oscara dla najlepszej aktorki za film „Maroko” (1930)
• Amerykański Medal Wolności (1947)
• Francuska Legia Honorowa
• Nagroda Tony za występy na Broadwayu (1968)
• Izraelski Medal Waleczności (1965)

Działalność Społeczna i Polityczna

Zaangażowanie w pomoc uchodźcom

Pod koniec lat 30. Marlena Dietrich założyła wraz z Billym Wilderem fundusz pomagający Żydom i dysydentom w ucieczce z Niemiec. W 1937 roku całą swoją gażę z filmu „Rycerz bez zbroi” (450 000 dolarów) przekazała na ten cel.

Występy dla żołnierzy podczas II wojny światowej

Odbyła dwie długie trasy dla USO (1944–1945), występując dla żołnierzy alianckich w Algierii, Włoszech, Francji i Niemczech. Twierdziła, że robi to „z przyzwoitości”.

Kariera Muzyczna i Ikoniczne Występy

Kariera estradowa

Od lat 50. do połowy lat 70. skupiła się na występach na żywo, odnosząc ogromne sukcesy. W 1953 roku w Las Vegas zarabiała 30 000 dolarów tygodniowo.

Charakterystyczne elementy występów

• Słynna „naga sukienka” projektu Jeana Louisa
• Współpraca z aranżerem muzycznym Burtem Bacharachem
• Śpiewanie w kilku językach
• Gra na pile muzycznej

Kluczowe Fakty o Zdrowiu i Koniec Kariery

• Problemy zdrowotne: Rak szyjki macicy (1965), uzależnienie od środków przeciwbólowych i alkoholu.
• Wypadki na scenie: Uraz uda (1973), złamanie kości udowej (1975).
• Koniec kariery: 29 września 1975 roku po upadku w Sydney.

Warto wiedzieć: Marlena Dietrich była symbolem moralnego oporu przeciwko totalitaryzmowi i jedną z pierwszych ikon walki o wolność artystyczną i obyczajową.

Podsumowując, życie Marleny Dietrich to inspirująca historia odwagi w wyrażaniu własnych przekonań i niezłomności w obliczu trudności, która na zawsze odcisnęła swoje piętno na historii kina i kultury. Jej wszechstronny talent, indywidualizm i bezkompromisowa postawa uczyniły z niej legendę, której wpływ jest odczuwalny do dziś.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Marlene_Dietrich