Oskar Schindler: Fabrykant, który ocalił Żydów, pochowany w Jerozolimie

16

Oskar Schindler, niemiecki przedsiębiorca i członek NSDAP, urodzony 28 kwietnia 1908 roku, na dzień dzisiejszy ma 116 lat. Jest postacią historyczną znaną przede wszystkim z heroicznego ratowania życia około 1200 Żydów podczas II wojny światowej. Jego niezwykła historia, ocalona od zapomnienia dzięki powieści „Arka Schindlera” i filmowi „Lista Schindlera”, stanowi potężne świadectwo ludzkiej odwagi i moralności w obliczu ludobójstwa.

W kontekście historycznym, który rozpoczął się 1 września 1939 roku wraz z wybuchem II wojny światowej, działania Oskara Schindlera nabierają szczególnego znaczenia. Jako członek partii nazistowskiej, a jednocześnie człowiek, który świadomie narażał własne życie i majątek, by ratować niewinnych ludzi przed Zagładą, stanowi on postać niezwykle złożoną i inspirującą. Jego dziedzictwo jest utrwalone nie tylko w pamięci ocalałych, ale również w światowej kulturze, przypominając o potrzebie czujności i odwagi w obronie ludzkiej godności.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 116 lat (na dzień dzisiejszy)
• Żona/Mąż: Emilie Pelzl
• Dzieci: Emily (pozamałżeńska), Oskar junior (pozamałżeński)
• Zawód: Przemysłowiec, agent Abwehry
• Główne osiągnięcie: Uratowanie życia około 1200 Żydów podczas II wojny światowej

Kim był Oskar Schindler?

Oskar Schindler, urodzony 28 kwietnia 1908 roku w Zwittau (obecnie Svitavy w Republice Czeskiej), był niemieckim przedsiębiorcą, który zyskał światowe uznanie za uratowanie życia ponad tysiącowi Żydów podczas Holokaustu. Choć początkowo był członkiem partii nazistowskiej i korzystał z taniej siły roboczej w swojej fabryce, jego postawa radykalnie zmieniła się w obliczu narastającego barbarzyństwa reżimu. Jego historia jest dowodem na to, że jednostka może dokonać znaczącej różnicy, nawet w najtrudniejszych okolicznościach.

Dane biograficzne

Oskar Schindler przyszedł na świat 28 kwietnia 1908 roku w rodzinie sudeckich Niemców w Zwittau. Jego ojciec, Johann Schindler, prowadził firmę produkującą maszyny rolnicze, a matka, Franziska Schindler (z domu Luser), wychowywała dzieci. Wczesne lata życia Oskara naznaczone były problemami rodzinnymi, w tym alkoholizmem ojca i wczesną śmiercią matki, co wpłynęło na jego dalsze losy i charakter. Po ukończeniu szkoły technicznej, a następnie krótkiej służbie wojskowej, Schindler podejmował się różnych zajęć, które kształtowały jego przedsiębiorczość i zdolność adaptacji.

Status historyczny i dziedzictwo

Oskar Schindler jest postacią wybitną, której życiorys stanowi fascynujący przykład moralnej transformacji w czasach ekstremalnych. Jego status jako niemieckiego przemysłowca, członka NSDAP, który stał się zbawcą życia tysięcy Żydów, jest paradoksalny i niezwykle poruszający. W ciągu 81 lat od zakończenia II wojny światowej, jego historia została utrwalona w kulturze masowej, przede wszystkim dzięki powieści „Arka Schindlera” Thomasa Keneally’ego i nagrodzonemu Oscarem filmowi Stevena Spielberga „Lista Schindlera”. Dzieła te przybliżyły światu jego heroiczne czyny, czyniąc go symbolem odwagi i humanitaryzmu.

Miejsce spoczynku

Oskar Schindler zmarł 9 października 1974 roku w Hildesheim w Niemczech. Wbrew oczekiwaniom, zgodnie ze swoim życzeniem, został pochowany na katolickim cmentarzu na Górze Syjon w Jerozolimie. Jest on jedynym byłym członkiem partii nazistowskiej, który spoczywa w tak symbolicznym miejscu, co stanowi wyraz głębokiego szacunku i uznania ze strony państwa Izrael dla jego zasług. Decyzja ta podkreśla wyjątkowość jego postawy i znaczenie jego czynów dla narodu żydowskiego.

Rodzina i życie prywatne Oskara Schindlera

Życie osobiste Oskara Schindlera było równie burzliwe i złożone, jak jego droga zawodowa i heroiczne działania ratownicze. Jego relacje rodzinne, małżeństwo z Emilie Pelzl, a także liczne romanse, odzwierciedlają jego skomplikowany charakter i wpływały na jego wybory życiowe, choć nie umniejszyły jego determinacji w ratowaniu innych.

Rodzice i rodzeństwo

Oskar Schindler był synem Johanna „Hansa” Schindlera, właściciela firmy produkującej maszyny rolnicze, i Franziski „Fanny” Schindler (z domu Luser). Miał młodszą siostrę, Elfriede, urodzoną w 1915 roku. Relacje rodzinne były trudne, szczególnie po tym, jak ojciec porzucił rodzinę w 1935 roku, niedługo przed śmiercią matki. Te wczesne doświadczenia mogły wpłynąć na jego późniejszą skłonność do ryzyka i niezależność.

Małżeństwo z Emilie Pelzl

6 marca 1928 roku Oskar Schindler poślubił Emilie Pelzl, córkę zamożnego rolnika. Ich małżeństwo, choć formalnie zawarte, było wystawiane na liczne próby ze względu na trudności finansowe Oskara, jego zamiłowanie do luksusu oraz liczne romanse. Przez wiele lat mieszkali z rodzicami Oskara, co dodatkowo komplikowało ich wspólną sytuację. Pomimo tych trudności, Emilie była dla niego ważnym wsparciem, zwłaszcza w późniejszych latach.

Dzieci i romanse

Oskar Schindler miał dwoje dzieci z pozamałżeńskiego związku z Aurelią Schlegel: córkę Emily, urodzoną w 1933 roku, i syna Oskara juniora, urodzonego w 1935 roku. W późniejszym okresie kwestionował ojcostwo syna. W czasie wojny, gdy przebywał w Krakowie, utrzymywał także bliskie relacje ze swoją sekretarką, Viktorią Klonowską, oraz handlarką Ewą Kisch Scheuer. Te romanse, choć stanowią część jego prywatnego życia, nie odwróciły go od jego głównego celu – ratowania swoich pracowników.

Kariera zawodowa i działalność Oskara Schindlera

Droga zawodowa Oskara Schindlera była pełna zwrotów akcji, od nieudanych prób edukacyjnych i biznesowych, przez działalność szpiegowską, aż po rolę, która przyniosła mu światowe uznanie – ratowanie życia ludzkiego. Jego kariera nabrała nieoczekiwanego obrotu podczas II wojny światowej, kiedy to jego przedsiębiorczość została ukierunkowana na szczytny cel.

Początki zawodowe i edukacja

Po ukończeniu szkoły technicznej i krótkiej służbie w armii czechosłowackiej, Oskar Schindler podejmował się różnych prac, które pozwoliły mu zdobyć doświadczenie w zarządzaniu i handlu. Jego wczesne lata zawodowe charakteryzowały się poszukiwaniem swojej drogi, ale także wykazywały się przedsiębiorczością i chęcią rozwoju.

Agentura Abwehry i aresztowanie

W 1936 roku Oskar Schindler wstąpił do Abwehry, niemieckiego wywiadu wojskowego. Podawał, że motywacją były względy finansowe, gdyż zmagał się z długami. Jego zadaniem było zbieranie informacji strategicznych, jednak ta działalność zakończyła się aresztowaniem przez czeski rząd pod zarzutem szpiegostwa. Odzyskał wolność dzięki układowi monachijskiemu, który umożliwił Niemcom aneksję Sudetów.

Fabryka „Emalia” w Krakowie

W listopadzie 1939 roku Oskar Schindler przejął w Krakowie upadłą fabrykę naczyń emaliowanych, którą przemianował na Deutsche Emailwarenfabrik (DEF). Początkowo zatrudniał żydowskich robotników, traktując ich jako tańszą siłę roboczą. Jednakże, z biegiem czasu, fabryka ta stała się czymś więcej niż tylko miejscem pracy – przekształciła się w bezpieczne schronienie dla jego żydowskich pracowników, chroniąc ich przed deportacją i śmiercią w obozach zagłady. Ta fabryka, znana później jako „Fabryka Schindlera”, stała się kluczowym elementem jego misji ratowniczej.

Osiągnięcia i nagrody

Największym i najbardziej znaczącym osiągnięciem Oskara Schindlera jest bez wątpienia uratowanie życia około 1200 Żydów podczas Holokaustu. Jego niezłomna postawa i poświęcenie zostały uhonorowane najwyższym izraelskim odznaczeniem cywilnym, podkreślając jego wyjątkowe zasługi dla ludzkości.

Sprawiedliwy wśród Narodów Świata

W 1993 roku Instytut Yad Vashem pośmiertnie uhonorował Oskara Schindlera oraz jego żonę, Emilie, tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Jest to najwyższe izraelskie odznaczenie cywilne, przyznawane osobom nie-żydowskiego pochodzenia, które z narażeniem życia ratowały Żydów podczas Holokaustu. To zaszczytne wyróżnienie stanowi wyraz uznania dla ich niezwykłej odwagi i poświęcenia w obliczu niewyobrażalnego zła.

Filantropia i ratowanie ludzi

Działalność Oskara Schindlera w okresie II wojny światowej wykraczała daleko poza zwykłe prowadzenie przedsiębiorstwa. Wykorzystując swoją pozycję i wpływy, stworzył system ochrony dla swoich żydowskich pracowników, zapewniając im bezpieczeństwo i godne warunki życia w czasach terroru i eksterminacji. Jego zaangażowanie doprowadziło do uratowania setek istnień ludzkich.

Ochrona pracowników przed deportacją

Schindler zręcznie wykorzystywał swoje powiązania z Wehrmachtem i Inspektoratem Uzbrojenia, aby nadać swojej fabryce DEF status „istotnej dla wysiłku wojennego”. Pozwoliło mu to na ochronę żydowskich pracowników przed deportacją do obozów zagłady. Twierdził, że nawet dzieci i osoby niepełnosprawne są niezbędnymi mechanikami i metalowcami, co skutecznie ratowało ich przed tragicznym losem. Jego działania były przykładem niezwykłej determinacji w obliczu bezlitosnego reżimu.

Budowa podobozu w Płaszowie

Aby jeszcze lepiej chronić swoich ludzi przed sadystycznym komendantem obozu w Płaszowie, Amonem Göthem, Oskar Schindler wyjednał zgodę na budowę własnego podobozu przy fabryce DEF. Na własny koszt zapewnił tam pracownikom lepsze wyżywienie, opiekę medyczną oraz możliwość praktyk religijnych. Było to niezwykłe wydarzenie w warunkach okupacyjnych, stanowiące przykład ludzkiej dobroci i empatii w świecie zdominowanym przez okrucieństwo.

Słynna „Lista Schindlera”

W październiku 1944 roku, gdy Niemcy rozpoczęli likwidację obozów na wschodzie, Oskar Schindler podjął kluczową decyzję. Przekonał władze SS do przeniesienia swojej fabryki do Brünnlitz w Protektoracie Czech i Moraw. Lista, która ratowała przed komorami gazowymi Auschwitz, zawierała nazwiska 1200 osób. Zestawienie to zostało przygotowane przez Mietka Pempera i Marcela Goldberga, stając się ostatecznym aktem ratunku dla tej grupy więźniów i robotników. Ta lista, znana jako „Lista Schindlera”, jest symbolem jego determinacji i odwagi.

Warto wiedzieć: Lista Schindlera, przygotowana przez Mietka Pempera i Marcela Goldberga, zawierała nazwiska 1200 osób ratowanych przed zagładą w Auschwitz.

Majątek i finanse Oskara Schindlera

Choć Oskar Schindler zyskał majątek dzięki kontraktom wojskowym, jego wysiłki ratownicze pochłonęły niemal cały jego majątek. Po wojnie jego sytuacja finansowa była trudna, a on sam polegał na pomocy tych, których uratował.

Wydanie fortuny na łapówki

Pod koniec wojny, w maju 1945 roku, Oskar Schindler był bankrutem. Cały swój majątek zarobiony na kontraktach wojskowych wydał na łapówki dla urzędników SS oraz zakupy żywności i leków na czarnym rynku. Te środki były niezbędne do utrzymania swoich pracowników przy życiu i zapewnienia im podstawowych potrzeb w ekstremalnie trudnych warunkach. Jego poświęcenie finansowe było ogromne.

Powojenne niepowodzenia biznesowe

Po zakończeniu wojny Oskar Schindler próbował odbudować swoje życie i karierę. Podjął próby prowadzenia działalności rolniczej w Argentynie, jednak zbankrutował w 1958 roku. Po powrocie do Niemiec podejmował liczne próby biznesowe, między innymi w branży cementowej, lecz wszystkie zakończyły się fiaskiem. W rezultacie, do końca życia polegał na pomocy finansowej od organizacji żydowskich i osób, które uratował, zwanych „Schindlerjuden” (Żydzi Schindlera).

Kontrowersje i skandale związane z Oskarem Schindlerem

Życie Oskara Schindlera nie było pozbawione kontrowersji i problemów z prawem. Jego walka z uzależnieniem od alkoholu oraz wielokrotne aresztowania rzucają światło na jego złożony charakter i trudności, z jakimi się zmagał.

Problemy z prawem i alkoholem

W latach 1931–1932 Oskar Schindler był kilkakrotnie aresztowany za pijaństwo w miejscach publicznych. Przez znaczną część życia zmagał się z uzależnieniem od alkoholu, co było jednym z powodów jego chronicznego zadłużenia w okresie przedwojennym. Te problemy osobiste stanowiły wyzwanie dla jego stabilności zawodowej i prywatnej.

Aresztowania przez Gestapo

Podczas wojny Oskar Schindler był trzykrotnie aresztowany przez nazistowskie służby. Jedno z aresztowań dotyczyło handlu na czarnym rynku. Innym razem został zatrzymany za złamanie ustaw norymberskich, gdy pocałował żydowską dziewczynę podczas swoich urodzin w fabryce. W 1944 roku był przedmiotem dochodzenia korupcyjnego dotyczącego Amona Götha. Za każdym razem odzyskiwał wolność dzięki wpływom znajomych w partii nazistowskiej, co świadczy o jego zdolności do manipulowania systemem dla ochrony swoich ludzi.

Ciekawostki z życia Oskara Schindlera

Życie Oskara Schindlera było pełne nieoczekiwanych aspektów, od pasji do motocykli po tajne misje wywiadowcze i współpracę z ruchem oporu. Te mniej znane fakty dodają głębi portretowi tej niezwykłej postaci.

Pasja do motocykli

Od młodości Oskar Schindler był wielkim entuzjastą motocykli. Posiadał maszynę Moto Guzzi o pojemności 250 cm³ i przez kilka lat brał udział w amatorskich wyścigach górskich. Ta pasja do adrenaliny i luksusowych maszyn pokazuje jego zamiłowanie do życia i poszukiwania mocnych wrażeń.

Misja w Turcji

Jesienią 1940 roku Oskar Schindler został wysłany przez Abwehrę do Turcji. Jego zadaniem było zbadanie korupcji wśród niemieckich oficerów wywiadu pracujących w tamtejszej ambasadzie. Ta misja świadczy o dużym zaufaniu, jakim cieszył się wówczas w strukturach wojskowych III Rzeszy, pomimo jego późniejszych działań ratowniczych.

Współpraca z ruchem oporu

W 1943 roku Oskar Schindler kilkakrotnie podróżował do Budapesztu, gdzie spotykał się z liderami syjonistycznymi. Przekazywał im raporty o zbrodniach nazistów na Żydach i przemycał fundusze od Agencji Żydowskiej dla Palestyny. Te środki następnie oddawał żydowskiemu podziemiu w Polsce, co świadczy o jego zaangażowaniu w szerszy ruch oporu i pomoc prześladowanym.

Podsumowanie kluczowych dat z życia Oskara Schindlera

Lista nagród i wyróżnień Oskara Schindlera

• Sprawiedliwy wśród Narodów Świata (pośmiertnie, 1993)

Najważniejsze fakty dotyczące ratowania Żydów przez Oskara Schindlera

• Uratował życie około 1200 Żydów.
• Wykorzystywał fabrykę naczyń emaliowanych (Deutsche Emailwarenfabrik – DEF) jako schronienie dla swoich pracowników.
• Nadawał fabryce status „istotnej dla wysiłku wojennego”, aby chronić pracowników przed deportacją.
• Wyjednał zgodę na budowę podobozu przy fabryce DEF w Płaszowie dla lepszej ochrony pracowników.
• Przekonał władze SS do przeniesienia fabryki do Brünnlitz, ratując tym samym 1200 osób.
• Wydawał swój majątek na łapówki dla urzędników SS oraz na zakup żywności i leków dla pracowników.

Oskar Schindler, postać o niezwykłej moralności wyłaniającej się z mrocznych czasów II wojny światowej, pozostaje inspiracją dla kolejnych pokoleń. Jego determinacja w ratowaniu życia ludzkiego, pomimo przynależności do nazistowskiej partii, stanowi potężne świadectwo tego, jak jednostka może przeciwstawić się złu i dokonać heroicznych czynów. Jego historia, utrwalona w kulturze światowej, przypomina o znaczeniu odwagi, empatii i odpowiedzialności za drugiego człowieka.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Oskar_Schindler