Tigran Petrosian, urodzony 17 czerwca 1929 roku w Tyflisie (dzisiejsze Tbilisi), był wybitnym radziecko-ormiańskim arcymistrzem szachowym, dziewiątym oficjalnym Mistrzem Świata. Na przestrzeni swojej kariery zasłynął ze swojego nieprzeniknionego, defensywnego stylu gry, który przyniósł mu przydomek „Żelazny Tigran”. Mimo trudnych początków i problemów zdrowotnych, Petrosian osiągnął szczyt światowych szachów, stając się ikoną dyscypliny i narodowym bohaterem Armenii. Jego życie, wypełnione intensywną karierą i znaczącymi osiągnięciami, stanowi inspirujący przykład determinacji i strategicznej głębi.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na 13 sierpnia 1984 roku miał 55 lat.
- Żona/Mąż: Rona Jakowlewna Avinezer
- Dzieci: Brak informacji w dostarczonym tekście.
- Zawód: Arcymistrz szachowy
- Główne osiągnięcie: Dziewiąty oficjalny Mistrz Świata w szachach (1963-1969)
Tigran Petrosian – Żelazny Mistrz Świata
Kim był Tigran Petrosian?
Tigran Vardani Petrosian to postać monumentalna w świecie szachów, znana jako radziecko-ormiański arcymistrz, który w historii tej gry zapisał się jako dziewiąty oficjalny Mistrz Świata. Urodzony w Gruzji, swoją karierę rozwijał pod banderą Związku Radzieckiego, stając się ikoną szachów międzynarodowych. Jego styl gry, charakteryzujący się niezwykłą solidnością i defensywną strategią, przyniósł mu przydomek „Żelazny Tigran”, który doskonale oddaje jego nieprzeniknioną postawę przy szachownicy.
Daty i miejsca urodzenia oraz śmierci
Tigran Vardani Petrosian przyszedł na świat 17 czerwca 1929 roku w Tyflisie, ówczesnej stolicy Gruzińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, dzisiejszym Tbilisi. Swoje życie zakończył 13 sierpnia 1984 roku w Moskwie, w wieku zaledwie 55 lat. Jego życie, choć stosunkowo krótkie, było wypełnione intensywną karierą szachową i znaczącymi osiągnięciami.
Przydomek i styl gry
Przydomek „Żelazny Tigran” nie wziął się znikąd. Został nadany Tigranowi Petrosianowi ze względu na jego niezwykle solidny, niemal nieprzenikniony styl gry defensywnej. Petrosian przedkładał bezpieczeństwo pozycji nad ryzykowne ataki, co często frustrowało jego przeciwników, ale jednocześnie czyniło go niezwykle trudnym do pokonania. Ta strategia pozwoliła mu osiągnąć najwyższe laury w świecie szachów.
Życie prywatne i rodzinne
Pochodzenie i rodzina
Tigran Petrosian wywodził się z ormiańskiej rodziny, która zamieszkiwała Gruzję. Jego ojciec, Vartan, był analfabetą i początkowo nie widział przyszłości dla syna w świecie szachów, obawiając się, że ta gra nie zapewni mu stabilnej kariery zawodowej. Pomimo początkowych wątpliwości ojca, Tigran podążył za swoją pasją, która ostatecznie przyniosła mu światowe uznanie.
Małżeństwo i żona
W 1952 roku Tigran Petrosian poślubił Ronę Jakowlewną Avinezer, która urodziła się w 1923 roku i zmarła w 2005 roku. Jego żona była rosyjską Żydówką, pracującą jako nauczycielka angielskiego i tłumaczka. Małżeństwo to stanowiło ważny element jego życia prywatnego.
Kariera szachowa
Początki i nauka gry
Swoją przygodę z szachami Tigran Petrosian rozpoczął w wieku ośmiu lat. Profesjonalny trening szachowy podjął w 1941 roku w Pałacu Pionierów w Tyflisie, gdzie jego nauczycielem był Archil Ebralidze. Te wczesne lata treningu okazały się kluczowe dla rozwoju jego talentu i ukształtowania przyszłego mistrza.
Droga do elity szachowej
Przełomowym momentem w karierze Tigrana Petrosiana było uzyskanie tytułu arcymistrza w 1952 roku. Wydarzyło się to po zajęciu drugiego miejsca w turnieju międzystrefowym w Sztokholmie. Ten sukces otworzył mu drzwi do światowej elity szachowej i zapoczątkował drogę do walki o najwyższe trofea.
Mistrzostwo Świata w szachach
Zdobycie tytułu Mistrza Świata
Kulminacyjnym punktem kariery Tigrana Petrosiana było zdobycie tytułu Mistrza Świata w 1963 roku. W tym prestiżowym starciu pokonał on Michaiła Botwinnika, legendę radzieckich szachów, wynikiem 5 do 2, przy aż 15 remisach. To zwycięstwo potwierdziło jego pozycję jako jednego z najlepszych graczy na świecie.
Obrona tytułu Mistrza Świata
Tytułu Mistrza Świata Tigran Petrosian nie tylko zdobył, ale również skutecznie obronił. Miało to miejsce w 1966 roku, kiedy to zmierzył się z Borysem Spasskim w emocjonującym pojedynku. Zwycięstwo w tym meczu umocniło jego pozycję jako panującego mistrza i potwierdziło jego mistrzostwo w grze.
Uczestnictwo w Turniejach Kandydatów
Nieprzerwana obecność Tigrana Petrosiana w czołówce szachowego świata potwierdza jego determinacja i niezrównany talent. Był on pretendentem do tytułu Mistrza Świata w aż dziesięciu kolejnych cyklach trzyletnich. Brał udział w turniejach kandydatów w latach:
- 1953
- 1956
- 1959
- 1962
- 1971
- 1974
- 1977
- 1980
Ta długa lista świadczy o jego konsekwentnej walce o najwyższe laury.
Dominacja w Mistrzostwach ZSRR
Czterokrotne zdobycie tytułu Mistrza ZSRR stanowiło niezbite potwierdzenie jego dominacji w najsilniejszym wówczas szachowym mocarstwie świata. Te zwycięstwa w krajowych mistrzostwach były ważnym etapem w jego drodze do światowej chwały i świadczyły o jego nieprzeciętnym talencie oraz umiejętnościach taktycznych i strategicznych.
| Rok | Tytuł |
|---|---|
| 1959 | Mistrz ZSRR |
| 1961 | Mistrz ZSRR |
| 1969 | Mistrz ZSRR |
| 1975 | Mistrz ZSRR |
Osiągnięcia i nagrody
Sukcesy olimpijskie
Jako filar reprezentacji ZSRR w latach 1958–1978, Tigran Petrosian był kluczową postacią w licznych sukcesach drużynowych. Jego wkład w olimpijskie osiągnięcia był nieoceniony, co potwierdzają liczne medale zdobyte na arenie międzynarodowej.
Medale drużynowe
W latach swojej aktywności w reprezentacji ZSRR, Tigran Petrosian zdobył imponującą liczbę dziewięciu złotych medali drużynowych na Olimpiadach Szachowych. Te sukcesy świadczą o jego niezawodności i kluczowej roli w budowaniu potęgi radzieckiej drużyny szachowej.
Indywidualne osiągnięcia na szachownicy
Oprócz sukcesów drużynowych, Petrosian zdobył również sześć złotych medali za indywidualne wyniki na swojej szachownicy podczas Olimpiad Szachowych. To dowodzi jego indywidualnych umiejętności i zdolności do osiągania znakomitych rezultatów nawet w obliczu silnej konkurencji.
Statystyki i skuteczność
Statystyki olimpijskie Tigrana Petrosiana należą do jednych z najlepszych w historii tej dyscypliny. Rozegrał on 129 partii, przegrywając zaledwie jedną, co miało miejsce w 1972 roku przeciwko Robertowi Hübnerowi. Ta niezwykła skuteczność, wynosząca 79,8%, podkreśla jego dominację i nieprzeciętne umiejętności szachowe.
Warto wiedzieć: Na 129 rozegranych partii olimpijskich Tigran Petrosian przegrał tylko jedną partię.
Sport i zainteresowania
Aktywność fizyczna
Tigran Petrosian był wielkim entuzjastą aktywności fizycznej, co stanowiło ważny element jego przygotowania do długich i wyczerpujących partii szachowych. Jego ulubione dyscypliny to piłka nożna, tenis stołowy oraz narciarstwo biegowe. Traktował on te formy ruchu jako kluczowe dla utrzymania dobrej kondycji fizycznej i psychicznej, niezbędnej w wymagającym świecie profesjonalnych szachów.
Działalność pozaszachowa
Inicjatywa gazety „64”
Poza boiskiem szachowym, Tigran Petrosian aktywnie działał na rzecz rozwoju tej dyscypliny. Był inicjatorem powstania ogólnokrajowej gazety szachowej „64”, która szybko stała się najważniejszym pismem branżowym w całym Związku Radzieckim. Sam Petrosian pełnił w niej funkcję redaktora naczelnego, co świadczy o jego zaangażowaniu w popularyzację i promowanie szachów.
Działalność naukowa i stopień kandydata nauk
Tigran Petrosian posiadał również wykształcenie akademickie. Ukończył studia i uzyskał stopień kandydata nauk filozoficznych. W 1968 roku na Uniwersytecie Państwowym w Erywaniu obronił pracę naukową zatytułowaną „Logika szachowa: niektóre problemy logiki myślenia szachowego”. Ta praca pogłębiała analizę strategicznych i logicznych aspektów gry, co świadczy o jego głębokim zrozumieniu szachów jako dziedziny wymagającej intelektualnego wysiłku.
Zdrowie i trudne początki
Wpływ wojny na życie
Młodość Tigrana Petrosiana przypadła na burzliwy okres II wojny światowej. W tym czasie został osierocony i zmuszony do życia w skrajnej biedzie. Aby przetrwać, pracował jako zamiatacz ulic w Tbilisi. Te trudne doświadczenia odbiły się na jego zdrowiu, przyczyniając się do ciężkiej choroby i rocznej przerwy w nauce. Te wczesne lata ukształtowały jego determinację i siłę charakteru.
W trudnych czasach wojennych Tigran Petrosian zaczął zmagać się z postępującym niedosłuchem. Ten problem zdrowotny towarzyszył mu przez znaczną część życia. W późniejszych latach, podczas partii szachowych, używał aparatu słuchowego. Czasami jednak wyłączał go, aby całkowicie odciąć się od hałasu otoczenia i skupić się wyłącznie na grze.
Przyczyna przedwczesnej śmierci
Tigran Petrosian zmarł przedwcześnie w 1984 roku, w wieku 55 lat. Bezpośrednią przyczyną jego śmierci był rak żołądka. Jego odejście było ogromną stratą dla świata szachów. Pozostawił po sobie niedokończone prace nad książką z wykładami szachowymi, co świadczy o jego ciągłym zaangażowaniu w grę aż do ostatnich dni życia.
Kontrowersje i rywalizacja
Oskarżenia o spisek
Kariera Tigrana Petrosiana, jak każdej wybitnej postaci, nie była pozbawiona kontrowersji. W 1962 roku Bobby Fischer oskarżył Petrosjana oraz innych radzieckich graczy, Gellera i Keresa, o spisek i ustawianie remisów między sobą podczas turnieju na Curaçao. Te zarzuty wywołały burzę w świecie szachowym i wpłynęły na postrzeganie radzieckich graczy.
Konflikt z Wiktorem Korcznojem
Przez lata Tigran Petrosian toczył gorzki spór z Wiktorem Korcznojem, innym wybitnym radzieckim szachistą. Ich konflikt był tak głęboki, że w 1977 roku podczas meczu odmawiali podania sobie rąk, nie rozmawiali ze sobą i żądali osobnych toalet. Ta zacięta rywalizacja stanowiła jeden z najbardziej dramatycznych epizodów w historii szachów.
Krytyka stylu gry
Styl gry Tigrana Petrosiana, choć skuteczny, często budził kontrowersje. Był on często krytykowany za „nadmierną ostrożność” i dużą liczbę krótkich remisów. Niektórzy, zwłaszcza w radzieckich mediach i władzach szachowych, uznawali to za brak ambicji i chęci do walki. Jednakże, dla wielu obserwatorów, jego defensywna strategia była uosobieniem mistrzostwa i strategicznej głębi.
Dziedzictwo i ciekawostki
Symbol narodowy Armenii
Tigran Petrosian jest powszechnie uznawany za narodowego bohatera Armenii. Jego osoba miała ogromny wpływ na popularyzację szachów w tym kraju. Jego wizerunek jest tak silnie związany z tożsamością narodową, że widnieje na banknocie o nominale 2000 dramów ormiańskich, co jest niezwykłym wyrazem szacunku i uznania.
Wpływ literatury szachowej na styl gry
Kluczowy wpływ na ukształtowanie stylu gry Tigrana Petrosiana miała książka Arona Nimzowitscha „Praktyka szachowa”. Petrosian kupił tę pozycję za swoje skromne racje żywnościowe w czasie wojny, co pokazuje, jak wielką wagę przywiązywał do nauki i rozwoju w szachach, nawet w najtrudniejszych warunkach.
Pomnik na grobie
Pamięć o Tigranie Petrosianie jest kultywowana do dziś. Na jego grobie w Moskwie znajduje się pomnik odsłonięty przez Garry’ego Kasparowa. Pomnik ten przedstawia wieniec laurowy oraz majestatyczne szczyty góry Ararat, symbolizujące jego ormiańskie korzenie i nieśmiertelne osiągnięcia w świecie szachów.
Tigran Petrosian pozostawił po sobie niezatarty ślad w historii szachów, będąc nie tylko dziewiątym Mistrzem Świata, ale także symbolem determinacji, strategicznej głębi i narodowej dumy. Jego solidny styl gry, połączony z zaangażowaniem w rozwój dyscypliny i niezłomną postawą w obliczu życiowych trudności, czynią go postacią inspirującą i godną upamiętnienia.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Co oznacza petrosjan?
„Petrosjan” to nazwisko, które najczęściej kojarzone jest z Tigranem Petrosjanem, ormiańskim szachistą i dziewiątym mistrzem świata w szachach. Jego styl gry charakteryzował się niezwykłą defensywną solidnością i strategicznym myśleniem.
Z kim przegrał Petrosjan?
Tigran Petrosjan przegrał swój tytuł mistrza świata w meczu z Borisem Spasskim w 1969 roku. Wcześniej, w 1963 roku, stracił tytuł na rzecz Michaiła Botwinnika.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Tigran_Petrosian
