Robert Scott: Brytyjski odkrywca i tragiczna wyprawa na biegun południowy

11

Robert Falcon Scott (ur. 6 czerwca 1868 w Plymouth, zm. ok. 29 marca 1912 na Antarktydzie) był wybitnym brytyjskim oficerem Royal Navy i legendarnym badaczem polarnym. W chwili śmierci miał 43 lata. Jego nazwisko jest nierozerwalnie związane z dwoma kluczowymi ekspedycjami na Antarktydę, które na zawsze wpisały go w annały historii eksploracji, mimo tragicznego finału jego ostatniej wyprawy w drodze powrotnej z bieguna południowego. Jego syn, Sir Peter Scott, stał się światowej sławy działaczem ochrony przyrody i współzałożycielem World Wide Fund for Nature (WWF).

Najważniejsze fakty:

• Wiek: W chwili śmierci miał 43 lata.
• Żona/Mąż: Kathleen Bruce
• Dzieci: Sir Peter Scott
• Zawód: Oficer Royal Navy, badacz polarny
• Główne osiągnięcie: Dowodzenie ekspedycjami antarktycznymi, dotarcie do bieguna południowego (choć wyprzedzonym przez Amundsena)

Kim był Robert Falcon Scott?

Robert Falcon Scott, urodzony 6 czerwca 1868 roku w Plymouth w Anglii, był oficerem brytyjskiej marynarki wojennej (Royal Navy) i jednym z najbardziej znanych odkrywców epoki heroicznej eksploracji Antarktydy. Jego życie, naznaczone dążeniem do odkryć i chwały, zakończyło się tragicznie na lodowcu szelfowym Rossa w marcu 1912 roku, podczas powrotu z wyprawy na biegun południowy. Scott pozostawił po sobie dziedzictwo badań naukowych i przygód, które na zawsze wpisały się w historię eksploracji.

Podstawowe informacje o Robercie Falconie Scocie

Dane urodzenia i śmierci

Robert Falcon Scott przyszedł na świat 6 czerwca 1868 roku w Plymouth w hrabstwie Devon w Anglii. Jego życie zakończyło się tragicznie na Lodowcu Szelfowym Rossa na Antarktydzie, około 29 marca 1912 roku. W chwili śmierci miał 43 lata. Okoliczności jego śmierci związane były z tragicznym powrotem z bieguna południowego, gdy znajdował się zaledwie około 20 kilometrów od najbliższego magazynu z zapasami.

Pochodzenie i status rodziny

Robert Falcon Scott był trzecim z sześciorga dzieci Johna Edwarda Scotta, piwowara i sędziego pokoju, oraz Hannah Cuming. Rodzina, dzięki dochodom z browaru w Plymouth, początkowo cieszyła się komfortem materialnym. Tradycje wojskowe silnie oddziaływały na rodzinę; dziadek Roberta oraz czterech jego wujów pełnili służbę w armii lub marynarce wojennej, co w naturalny sposób ukierunkowało ścieżkę życiową młodego Roberta w siłach zbrojnych.

Warunki fizyczne

Choć w dzieciństwie Robert Falcon Scott był uważany za delikatnego, jako dorosły mężczyzna wyróżniał się solidną budową fizyczną. Autor Apsley Cherry-Garrard opisał go jako silnego mężczyznę o wzroście około 175 cm i imponującym obwodzie klatki piersiowej przekraczającym 99 cm, co świadczyło o jego dobrej kondycji fizycznej, niezbędnej do trudów życia w ekstremalnych warunkach.

Życie prywatne Roberta Falcona Scotta

Tradycje rodzinne i wychowanie

Dorastając w rodzinie o głęboko zakorzenionych tradycjach wojskowych, Robert Falcon Scott był od najmłodszych lat otoczony historiami o dokonaniach krewnych. Dziadek i czterech wujów pełnili służbę w armii lub marynarce wojennej. Ta rodzinna spuścizna sprawiła, że kariera wojskowa dla młodego Scotta była niemal przesądzona, stanowiąc naturalną ścieżkę rozwoju zawodowego i społecznego.

Kryzys finansowy rodziny i odpowiedzialność

W 1894 roku, w okresie, gdy Robert służył na HMS „Vulcan”, rodzina Scottów doświadczyła poważnego kryzysu finansowego. Ojciec Roberta, John Scott, stracił cały posiadany kapitał w wyniku nieudanych inwestycji. Ta sytuacja zmusiła 63-letniego wówczas Johna do podjęcia pracy jako menedżer browaru. Po śmierci ojca w 1897 roku i nagłej śmierci brata Archiego w 1898 roku, cały ciężar finansowego utrzymania matki i dwóch niezamężnych sióstr spadł na barki Roberta. Ta odpowiedzialność motywowała go do aktywnego dążenia do awansów w karierze wojskowej.

Małżeństwo i potomstwo

W 1908 roku Robert Falcon Scott poślubił Kathleen Bruce. Owocem ich związku był syn, Sir Peter Scott, który w przyszłości stał się uznanym działaczem ochrony przyrody i założycielem World Wide Fund for Nature (WWF). Małżeństwo i rodzina stanowiły dla Scotta ważny element życia, choć jego pasja do eksploracji często wymagała długich rozstań.

Kariera wojskowa i wczesne lata

Edukacja i wstąpienie do marynarki

Po ukończeniu lokalnej szkoły i szkoły przygotowawczej Stubbington House, młody Robert Falcon Scott z powodzeniem zdał egzaminy wstępne na statek szkoleniowy HMS „Britannia”. W 1881 roku, w wieku zaledwie 13 lat, rozpoczął swoją karierę jako kadet w Royal Navy, kładąc podwaliny pod przyszłe osiągnięcia w żegludze i eksploracji.

Służba jako midszypmen

W lipcu 1883 roku, po ukończeniu szkolenia, Robert Falcon Scott uplasował się na siódmym miejscu w swojej 26-osobowej klasie. Następnie został wysłany do Afryki Południowej, gdzie objął służbę na pokładzie HMS „Boadicea”. Okres ten był ważnym etapem jego rozwoju zawodowego w ramach Royal Navy.

Przełomowe spotkanie z Markhamem

1 marca 1887 roku, podczas służby na HMS „Rover” na wyspie St Kitts, Scott odniósł zwycięstwo w wyścigu kutrów. To wydarzenie zwróciło uwagę Clementsa Markhama, sekretarza Królewskiego Towarzystwa Geograficznego (RGS). Markham, znany z poszukiwania i promowania obiecujących oficerów do przyszłych wypraw polarnych, dostrzegł w młodym Scocie potencjał, co okazało się kluczowe dla jego późniejszej kariery w dziedzinie eksploracji.

Specjalizacja techniczna i incydenty

W 1891 roku Scott ukończył dwuletni kurs torpedowy na HMS „Vernon”, uzyskując certyfikaty pierwszej klasy zarówno z teorii, jak i praktyki. Był to ważny etap jego specjalizacji technicznej. W swojej wczesnej karierze, w 1893 roku, podczas dowodzenia łodzią torpedową, Scott doprowadził do jej osadzenia na mieliźnie. Incydent ten zakończył się łagodnym upomnieniem i stanowił jedyną, niewielką skazę na jego dotychczasowym, nieposzlakowanym przebiegu służby.

Tajemnicza luka w życiorysie

Historyk Roland Huntford sugerował istnienie tajemniczej luki w życiorysie Scotta w latach 1889–1890. Według jego teorii, w tym okresie Scott miał na kilka miesięcy „zniknąć” z rejestrów marynarki, co wiązano z rzekomym romansem z zamężną kobietą. Choć nie ma jednoznacznych dowodów, ta sugestia dodaje pewnej intrygi do wczesnych lat jego kariery.

Ekspedycje antarktyczne Roberta Falcona Scotta

Wyprawa „Discovery” (1901–1904)

Cele i osiągnięcia

W latach 1901–1904 Robert Falcon Scott dowodził brytyjską narodową ekspedycją antarktyczną na statku „Discovery”. Podczas tej pionierskiej wyprawy, Scott ustanowił nowy rekord południowy, docierając do szerokości geograficznej 82°S. Kluczowym odkryciem ekspedycji było odkrycie Płaskowyżu Antarktycznego, co znacząco poszerzyło wiedzę o geologii i topografii kontynentu. Ta wyprawa na biegun była pierwszym krokiem Scotta w kierunku wielkich odkryć polarnych.

Problemy i wyzwania

Pierwsza wyprawa Scotta nie obyła się bez trudności. Zespół zmagał się z brakiem doświadczenia w warunkach polarnych, co prowadziło do błędów i niebezpiecznych sytuacji. Jednym z najpoważniejszych problemów był szkorbut, choroba wywołana niedoborem witaminy C, która osłabiała członków załogi. Tragiczne okazało się także zdarzenie z marca 1902 roku, kiedy to George Vince ześlizgnął się z przepaści podczas zamieci, co zakończyło się jego śmiercią. Było to bolesne przypomnienie o niebezpieczeństwach czyhających na Antarktydzie.

Wyprawa „Terra Nova” (1910–1913)

Cel i dotarcie do bieguna

Druga, jakże decydująca misja Scotta, rozpoczęta w 1910 roku, miała na celu zdobycie bieguna południowego. Wyprawa „Terra Nova” zgromadziła elitarny zespół badaczy, w tym Edwarda Adriana Wilsona, Lawrence’a Oatesa, Ernesta Evansa i Henry’ego Bowersa. Pięcioosobowa grupa pod dowództwem Scotta osiągnęła swój cel – biegun południowy – 17 stycznia 1912 roku. Był to moment historyczny, choć naznaczony gorzkim odkryciem.

Rozczarowanie na biegunie

Po żmudnym marszu i osiągnięciu celu, Scott i jego towarzysze zastali na biegunie południowym namiot i flagę pozostawione przez norweskiego odkrywcę Roalda Amundsena. Okazało się, że Amundsen wyprzedził ich o pięć tygodni, zdobywając biegun jako pierwszy człowiek w historii. To odkrycie było ogromnym ciosem dla morale zespołu Scotta, wywracając plany i nadzieje związane z brytyjską supremacją w świecie eksploracji.

Tragiczny powrót

Droga powrotna z bieguna południowego okazała się dla zespołu Scotta śmiertelna. Wyczerpani, głodni i wystawieni na ekstremalne zimno, Scott i jego czterej towarzysze zmarli z wycieńczenia i odmrożeń. Ich ciała, wraz z dziennikami i notatkami, zostały odnalezione przez zespół ratowniczy w listopadzie 1912 roku. Te dzienniki stały się nie tylko świadectwem ich walki, ale również podstawą do budowania legendy „Scotta z Antarktydy” jako bohatera, który poległ w służbie nauki i ojczyzny.

Warto wiedzieć: Ich ciała odnaleziono wraz z dziennikami, które stały się podstawą do budowania legendy „Scotta z Antarktydy”.

Instrukcje dotyczące psów

Kontrowersje dotyczące okoliczności śmierci Scotta i jego zespołu, w tym dyskusje na temat wykorzystania zaprzęgów psów, uległy pewnemu złagodzeniu w XXI wieku. Ponowne odkrycie rozkazów z października 1911 roku wykazało, że Scott wyraźnie nakazał zespołom psim wyjście mu naprzeciw w drodze powrotnej. Fakt ten rzucił nowe światło na jego plany i potencjalne możliwości wsparcia, choć nie zmienił ostatecznego, tragicznego zakończenia wyprawy.

Nagrody i osiągnięcia Roberta Falcona Scotta

Królewskie wyróżnienia

Za swoje dokonania i zasługi dla Imperium Brytyjskiego, Robert Falcon Scott został uhonorowany licznymi wyróżnieniami. Już w 1901 roku król Edward VII mianował go członkiem czwartej klasy Królewskiego Orderu Wiktoriańskiego (CVO). Po powrocie z pierwszej wyprawy, Scott został awansowany na komandora tego orderu, co podkreślało jego znaczenie w oczach monarchii.

Medale geograficzne

Oprócz królewskich odznaczeń, Scott otrzymał szereg prestiżowych medali geograficznych, doceniających jego wkład w rozwój wiedzy o świecie. Wśród nich znalazły się Patron’s Medal przyznany w 1904 roku, Vega Medal w 1905 roku oraz Cullum Medal w 1906 roku. Te nagrody potwierdzały jego pozycję jako jednego z czołowych odkrywców swoich czasów.

Pośmiertne uznanie

Choć Scott zginął podczas swojej drugiej wyprawy, jego śmierć wywołała ogólnonarodową żałobę i jeszcze większe uznanie dla jego osoby. W 1913 roku został pośmiertnie uhonorowany Medalem Polarnym. Jego status bohatera narodowego został przypieczętowany licznymi pomnikami wzniesionymi w całej Wielkiej Brytanii, które do dziś upamiętniają jego odwagę i poświęcenie w eksploracji Antarktydy.

Nauka i odkrycia Roberta Falcona Scotta

Dowody na historię Ziemi

Przy ciałach Scotta i jego towarzyszy, odnalezionych na lodowcu, znaleziono niezwykłe artefakty naukowe. Były to pierwsze odkryte na Antarktydzie skamieniałości – szczątki paproci z rodzaju *Glossopteris*. To odkrycie stanowiło kluczowy dowód geologiczny, potwierdzający, że kontynent ten był niegdyś zalesiony i połączony z innymi lądami, co znacząco wpłynęło na ówczesne rozumienie historii Ziemi i tektoniki płyt.

Wkład naukowy wypraw

Pomimo krytyki dotyczącej niektórych aspektów planowania i realizacji wypraw, zwłaszcza w kontekście wykorzystania zaprzęgów psów i sanek motorowych, ekspedycje pod dowództwem Scotta wniosły cenny wkład w naukę. Wyprawa „Discovery” dostarczyła obszernych danych biologicznych, zoologicznych i geologicznych, które znacząco wzbogaciły ówczesną wiedzę o Antarktydzie i regionach polarnych. Badania te stanowiły fundament dla dalszych eksploracji i naukowych analiz.

Kontrowersje i relacje dotyczące Roberta Falcona Scotta

Konflikt z Ernestem Shackletonem

Relacje Scotta z innymi polarnikami bywały skomplikowane. Szczególnie ostry spór dotyczył Ernesta Shackletona, z którym Scott miał napięte stosunki. Scott uważał obszar McMurdo Sound za swoje „pole pracy” i zabraniał dawnemu koledze korzystania z tamtejszej bazy, co świadczyło o jego silnym poczuciu własności i rywalizacji w świecie eksploracji.

Relacje z marynarką handlową

Podczas wyprawy „Discovery” Scott, jako oficer Royal Navy, sztywno przestrzegał regulaminów i hierarchii wojskowej. Taka postawa często prowadziła do napięć i nieporozumień z oficerami marynarki handlowej, którzy mieli inne podejście do pracy i dyscypliny. Scott stawiał na formalizm, co nie zawsze sprzyjało harmonijnej współpracy.

Zmiana reputacji i współczesna rehabilitacja

Przez wiele dekad Robert Falcon Scott był postrzegany jako wzorowy bohater, symbol heroizmu i poświęcenia. Jednak pod koniec XX wieku zaczęto kwestionować jego kompetencje jako dowódcy, analizując błędy popełnione podczas wypraw. Współczesne analizy, pochodzące z XXI wieku, są jednak bardziej wyważone. Wskazują one na ekstremalne spadki temperatur, często poniżej -40°C, jako główną przyczynę tragedii, na którą Scott, mimo starań, nie miał wpływu. Ta redefinicja jego dziedzictwa podkreśla determinację i odwagę w obliczu nieprzezwyciężonych sił natury.

Ciekawostki z życia Roberta Falcona Scotta

Spotkania z arystokracją

Jako postać ciesząca się dużą popularnością i uznaniem, Robert Falcon Scott bywał bywalcem salonów i spotykał się z prominentnymi osobistościami. Wśród nich znaleźli się m.in. królowa Amelia Orleańska oraz książę Henryk Pruski, co świadczy o jego statusie w brytyjskim i europejskim społeczeństwie tamtych czasów.

Sztandar saneczkowy

Jednym z osobistych pamiątek po Robercie Falconie Scocie jest jego sztandar saneczkowy (sledge flag), który towarzyszył mu podczas wypraw. Ten historyczny artefakt jest do dziś przechowywany i wystawiony na widok publiczny w katedrze w Exeter, stanowiąc namacalny symbol jego polarnych przygód.

Kariera w wywiadzie

Między swoimi wielkimi wyprawami na Antarktydę, Robert Falcon Scott podjął nietypowe jak na odkrywcę zadanie. W 1906 roku, pracował jako asystent dyrektora Wywiadu Marynarki Wojennej w Admiralicji. Ta epizodyczna rola w służbach wywiadowczych pokazuje wszechstronność jego kariery i zaangażowanie w różne aspekty działalności państwowej.

Podsumowanie kluczowych wydarzeń w życiu Roberta Falcona Scotta

Robert Falcon Scott, mimo tragicznego zakończenia swojej ostatniej wyprawy, pozostaje postacią symboliczną w historii eksploracji polarnej. Jego determinacja w obliczu ekstremalnych warunków antarktycznych, a także odkrycia naukowe dokonane podczas jego ekspedycji, zasługują na pamięć. Kluczowe dla zrozumienia jego dziedzictwa są zarówno heroizm i odwaga w obliczu nieprzezwyciężonych sił natury, jak i błędy, które doprowadziły do jego śmierci zaledwie 20 kilometrów od zapasów.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Robert_Falcon_Scott